Uncategorized
Γιώργος Μισαηλίδης 0
Μοιραστείτε το άρθρο:

Στη σύγχρονη κοινωνική αφήγηση, η ευθύνη συχνά παρουσιάζεται ως βάρος.
Συνδέεται με περιορισμό, πίεση και απώλεια ελευθερίας. Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να αποφύγουν δεσμεύσεις, ρόλους και υποχρεώσεις, πιστεύοντας ότι έτσι θα προστατεύσουν την ψυχική τους ισορροπία.

Ωστόσο, η ψυχολογική έρευνα δείχνει ένα διαφορετικό μοτίβο.
Η απουσία ευθύνης, και όχι η παρουσία της, συνδέεται συχνά με αστάθεια, άγχος και αίσθηση κενού.

Ευθύνη και ψυχική συνοχή

Η ευθύνη δεν αφορά μόνο εξωτερικές υποχρεώσεις.
Αφορά τη σχέση του ατόμου με τη ζωή του.

Όταν ένας άνθρωπος αναλαμβάνει ρόλους και ευθύνες που έχουν προσωπική σημασία, η καθημερινότητά του αποκτά δομή. Η δομή αυτή λειτουργεί ως ψυχολογικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο οργανώνονται η σκέψη, το συναίσθημα και η συμπεριφορά.

Ο αναπτυξιακός ψυχολόγος Erik Erikson είχε υποστηρίξει ότι η ψυχική ωρίμανση προκύπτει μέσα από την ανάληψη κοινωνικών ρόλων και δεσμεύσεων. Χωρίς αυτές, το άτομο δυσκολεύεται να συγκροτήσει σταθερή ταυτότητα και αίσθηση συνέχειας του εαυτού (Erikson, 1968).

Η ευθύνη που σταθεροποιεί την ψυχική ζωή δεν είναι αυτή που μας επιβάλλεται ή μας φορτώνεται χωρίς επιλογή, αλλά εκείνη που επιλέγουμε συνειδητά επειδή συνδέεται με αξίες και νόημα. Οι επιβεβλημένες ευθύνες συχνά εξαντλούν, ενώ οι επιλεγμένες, ακόμη κι όταν είναι απαιτητικές, οργανώνουν την εμπειρία και ενισχύουν την αίσθηση προσωπικής συνοχής.

Όταν η αποφυγή δημιουργεί άγχος

Πολλοί άνθρωποι αποφεύγουν την ευθύνη πιστεύοντας ότι έτσι μειώνουν το άγχος.
Βραχυπρόθεσμα, η αποφυγή πράγματι προσφέρει ανακούφιση. Μακροπρόθεσμα, όμως, δημιουργεί το αντίθετο αποτέλεσμα.

Η αποφυγή οδηγεί σε αίσθηση αδυναμίας.
Όσο λιγότερο εμπλέκεται κανείς ενεργά στη ζωή του, τόσο περισσότερο την αντιλαμβάνεται ως απειλητική και ανεξέλεγκτη.

Η γνωσιακή–συμπεριφορική έρευνα έχει δείξει ότι η αποφυγή αποτελεί βασικό μηχανισμό διατήρησης του άγχους και της ανασφάλειας (Beck, 1976). Αντίθετα, η σταδιακή ανάληψη ευθύνης ενισχύει την αίσθηση επάρκειας και ελέγχου.

Ευθύνη και νόημα

Η ευθύνη δεν σταθεροποιεί μόνο τη λειτουργικότητα· σταθεροποιεί και το νόημα.
Όταν κάποιος είναι υπεύθυνος για κάτι που τον υπερβαίνει — έναν ρόλο, μια σχέση, ένα έργο — η ζωή αποκτά προσανατολισμό.

Ο ψυχίατρος Viktor Frankl υποστήριζε ότι το νόημα δεν ανακαλύπτεται μέσω της αυτοεστίασης, αλλά μέσω της δέσμευσης σε κάτι έξω από τον εαυτό. Η ευθύνη, κατά τον Frankl, λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο άτομο και το νόημα (Frankl, 1959).

Χωρίς ευθύνη, η ζωή γίνεται εσωστρεφής και ασταθής.
Με ευθύνη, αποκτά άξονα.

Η ψευδαίσθηση της «ελεύθερης» ζωής

Η πλήρης απουσία δεσμεύσεων συχνά παρουσιάζεται ως ιδανικό ελευθερίας.
Στην πράξη, όμως, οδηγεί σε διάχυση ενέργειας και απώλεια κατεύθυνσης.

Έρευνες δείχνουν ότι τα άτομα που βιώνουν τη ζωή τους ως ουσιαστική είναι εκείνα που έχουν σαφείς ρόλους και στόχους, ακόμη κι αν αυτοί συνοδεύονται από δυσκολίες (Steger et al., 2006).

Η ελευθερία χωρίς ευθύνη δεν σταθεροποιεί.
Αποδιοργανώνει.

Τι μπορεί να βοηθήσει

Η ψυχική σταθερότητα δεν επιτυγχάνεται με την αποφυγή των απαιτήσεων της ζωής.
Επιτυγχάνεται με την ανάληψη νοηματοδοτημένων ευθυνών.

Η ψυχολογική υποστήριξη δεν στοχεύει στο να αφαιρέσει ευθύνες, αλλά στο να βοηθήσει το άτομο να επιλέξει ποιες ευθύνες αξίζει να σηκώσει.

Όταν αυτή η επιλογή γίνει συνειδητά, η ευθύνη παύει να είναι βάρος.
Γίνεται στήριγμα. Η ευθύνη δεν είναι μόνο καθήκον που εκτελείται, αλλά σχέση που καλλιεργείται — με ανθρώπους, ρόλους και αξίες που μας συνδέουν με κάτι πέρα από τον εαυτό μας.

Συμπέρασμα

Η ευθύνη δεν είναι ο εχθρός της ψυχικής υγείας.
Η απουσία της είναι.

Η ανάληψη ρόλων, δεσμεύσεων και σκοπού προσφέρει δομή, νόημα και ψυχική συνοχή.
Και αυτά είναι βασικά συστατικά μιας σταθερής και βιώσιμης ζωής.

Βιβλιογραφία

  • Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and Crisis. W. W. Norton & Company.
  • Frankl, V. E. (1959). Man’s Search for Meaning. Beacon Press.
  • Beck, A. T. (1976). Cognitive Therapy and the Emotional Disorders. International Universities Press.
  • Steger, M. F., Frazier, P., Oishi, S., & Kaler, M. (2006). The Meaning in Life Questionnaire. Journal of Counseling Psychology, 53(1), 80–93.

Σχετικά με τον συντάκτη

Βιογραφικά Στοιχεία
00306973986834 [email protected] | ιστοσελίδα

Ο Γεώργιος Μισαηλίδης διαθέτει πολυετή θεωρητική, κλινική και επαγγελματική εμπειρία στον χώρο της ψυχικής υγείας, με ιδιαίτερη έμφαση στη σύγχρονη ψυχική δυσφορία που σχετίζεται με απώλεια κατεύθυνσης, υπαρξιακή κόπωση, δυσκολία ανάληψης ρόλων και αποδιοργάνωση της ψυχικής λειτουργίας.

Έχει σπουδάσει Ψυχολογία στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος (Deree) και είναι κάτοχος μεταπτυχιακής εξειδίκευσης στη Γνωσιακή Αναλυτική Ψυχοθεραπεία, καθώς και μεταπτυχιακών σπουδών στην Εφαρμοσμένη Ψυχολογία (PgC in Applied Psychology) μέσω του Πανεπιστημίου του Λίβερπουλ.

Παράλληλα, έχει ολοκληρώσει σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και έχει συμμετάσχει σε εκτενή προγράμματα επιμόρφωσης και σεμινάρια στην ψυχοθεραπεία, την ψυχοπαθολογία, την κοινωνική ψυχολογία και την ψυχική ανθεκτικότητα.

Διαθέτει εκτεταμένη επαγγελματική εμπειρία στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, η οποία του έχει προσφέρει ουσιαστική γνώση του θεσμικού πλαισίου και των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που συνδέονται με τη νεανική παραβατικότητα και τη δυσλειτουργική συμπεριφορά.

Σε συνδυασμό με τη μακροχρόνια εμπειρία του ως εκπαιδευτικός, με περισσότερες από 16.000 ώρες διδασκαλίας σε παιδιά και εφήβους — συμπεριλαμβανομένων μαθητών με μαθησιακές και συμπεριφορικές δυσκολίες — μπορεί να αναλαμβάνει αποτελεσματικά περιστατικά παραβατικών νέων, καθώς και να παρέχει ουσιαστική υποστήριξη και καθοδήγηση σε γονείς χάρις την επι σειρά ετών παρουσία του στο υπουργείο Δικαιοσύνης.

Η συγγραφική και κλινική του προσέγγιση βασίζεται στη θέση ότι η ψυχική υγεία δεν ταυτίζεται με την απουσία συμπτωμάτων, αλλά με την ύπαρξη νοήματος, κατεύθυνσης και βιώσιμης ψυχικής δομής, επιχειρώντας να γεφυρώσει την επιστημονική γνώση με την καθημερινή ανθρώπινη εμπειρία μέσα από ένα πλαίσιο σοβαρό, λειτουργικό και ανθρώπινο.

Επιπλέον για το αρνητικό φαινόμενο της παραβατικότητας ανηλίκων στην εποχή μας αλλά και της σημασίας του αθλητισμού στον εσωτερικό κόσμο του ατόμου.

Περισσότερα Άρθρα

Μοιραστείτε το άρθρο:

Διαβάστε ακόμη...

Κατηγορίες:Uncategorized