Η αναβλητικότητα αποτελεί ένα σύνθετο ψυχολογικό φαινόμενο, το οποίο περιγράφει την τάση του ατόμου να καθυστερεί ή να αποφεύγει την εκτέλεση σημαντικών υποχρεώσεων, παρά το γεγονός ότι γνωρίζει τις πιθανές αρνητικές συνέπειες (Steel, 2007). Δεν πρόκειται απλώς για «τεμπελιά», αλλά για ένα μοτίβο συμπεριφοράς που συνδέεται με συναισθηματικούς, γνωστικούς και συμπεριφορικούς μηχανισμούς, οι οποίοι επηρεάζουν την προσωπική, ακαδημαϊκή και επαγγελματική ζωή.

Γιατί συμβαίνει: Ψυχολογικοί Μηχανισμοί της Αναβλητικότητας

• Φόβος αποτυχίας: Ο φόβος ότι μια εργασία δεν θα ολοκληρωθεί με επιτυχία συχνά οδηγεί το άτομο σε αποφυγή. Αυτή η συμπεριφορά προσφέρει πρόσκαιρη ανακούφιση, αλλά μακροπρόθεσμα αυξάνει το άγχος (Sirois & Pychyl, 2013).

• Τελειομανία: Η ανάγκη για άψογο αποτέλεσμα μπορεί να παραλύσει το άτομο, οδηγώντας το να αναβάλλει επ’ αόριστον την εργασία, επειδή ποτέ δεν θεωρεί ότι είναι «αρκετά έτοιμη».

• Δυσκολία ρύθμισης συναισθημάτων: Η αναβλητικότητα σχετίζεται συχνά με την προσπάθεια αποφυγής δυσάρεστων συναισθημάτων (π.χ. πλήξη, άγχος, ανία). Αντί να αντιμετωπίσει το αρνητικό συναίσθημα, το άτομο προτιμά μια πιο ευχάριστη ή εύκολη δραστηριότητα.

• Δυσκολία στη διαχείριση του χρόνου: Η αδυναμία αποτελεσματικού προγραμματισμού και σωστής διαχείρισης χρόνου οδηγεί σε αναβολή ή κακή ιεράρχηση των υποχρεώσεων (Van Eerde, 2003).

• Γνωστικές διαστρεβλώσεις: Σκέψεις όπως «θα αποτύχω σίγουρα», «έχω ακόμα χρόνο», ή «πρέπει να έχω τέλεια έμπνευση για να ξεκινήσω» συντηρούν την καθυστέρηση. Πρόκειται για γνωσιακά λάθη που τροφοδοτούν τον φαύλο κύκλο της αναβλητικότητας.

• Απουσία σαφούς στόχου και κινήτρου: Όταν ένας στόχος φαίνεται ασαφής, μακροπρόθεσμος ή μη ενδιαφέρων, το άτομο δυσκολεύεται να κινητοποιηθεί. Το μυαλό συχνά προτιμά άμεσες ανταμοιβές αντί για μελλοντικά οφέλη, με αποτέλεσμα να μειώνεται η πιθανότητα να ξεκινήσει άμεσα (Deci & Ryan, 2000).

• Αναζήτηση άμεσης ικανοποίησης: Οι άνθρωποι συχνά προτιμούν δραστηριότητες που παρέχουν άμεση ευχαρίστηση (π.χ. μέσα κοινωνικής δικτύωσης) έναντι απαιτητικών υποχρεώσεων (Sirois et al., 2019).

Συνέπειες της Αναβλητικότητας

Η χρόνια αναβλητικότητα συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, ενοχής και χαμηλή αυτοεκτίμηση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο αποφυγής και απογοήτευσης. Σε ακαδημαϊκό και επαγγελματικό πλαίσιο οδηγεί σε χαμηλότερη απόδοση, καθυστερήσεις και αρνητικές αξιολογήσεις, ενώ μακροπρόθεσμα μπορεί να επιβαρύνει σοβαρά την ψυχική και σωματική υγεία μέσω της αύξησης του στρες και της εξάντλησης (Steel, 2007· Sirois & Pychyl, 2013).

Τρόποι Επίλυσης: Πώς μπορώ να καταπολεμήσω την αναβλητικότητα;

1. Η Τεχνική SMART

Η μέθοδος SMART αποτελεί ένα πλαίσιο καθορισμού στόχων που ενισχύει την αυτορρύθμιση και μειώνει την αβεβαιότητα (Doran, 1981). Σύμφωνα με το ακρωνύμιο, οι στόχοι πρέπει να είναι:

• Specific (Συγκεκριμένοι): Οι στόχοι διατυπώνονται με σαφήνεια.

• Measurable (Μετρήσιμοι): Υπάρχει δυνατότητα παρακολούθησης της προόδου με αντικειμενικά κριτήρια.

• Achievable (Εφικτοί): Οι στόχοι πρέπει να είναι ρεαλιστικοί με βάση τις δυνατότητες και τους διαθέσιμους πόρους.

• Relevant (Σχετικοί): Συνδέονται με τις προσωπικές αξίες και προτεραιότητες του ατόμου.

• Time–bound (Χρονικά προσδιορισμένοι): Ορίζεται συγκεκριμένο χρονικό όριο ολοκλήρωσης.

Παράδειγμα SMART εφαρμογής

Στόχος: «Θέλω να ολοκληρώσω την εργασία μου»

Μετατροπή σε SMART: «Θα γράψω 500 λέξεις την ημέρα, για 5 ημέρες την εβδομάδα, με στόχο να ολοκληρώσω την εργασία των 2.500 λέξεων σε δύο εβδομάδες.»

Η συγκεκριμενοποίηση αυτή μειώνει την αίσθηση υπερφόρτωσης και αυξάνει την πιθανότητα τήρησης της δέσμευσης, καθώς παρέχει σαφή οδό δράσης (Locke & Latham, 2002).

Διαχείριση χρόνου

Η αδυναμία αποτελεσματικής διαχείρισης χρόνου οδηγεί συχνά σε αίσθημα υπερφόρτωσης και καθυστέρηση στην έναρξη μιας εργασίας. Οι τεχνικές διαχείρισης χρόνου βοηθούν στην καλύτερη οργάνωση των καθηκόντων και στη μείωση του άγχους.

• Η τεχνική Pomodoro είναι μια ιδιαίτερα γνωστή μέθοδος που χωρίζει τον χρόνο σε μικρά, εστιασμένα διαστήματα (25 λεπτά συγκέντρωσης) ακολουθούμενα από μικρά διαλείμματα (5 λεπτά). Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η κόπωση, ενώ η εργασία γίνεται πιο ανεκτή (Cirillo, 2006).

• Παράλληλα, η χρήση εργαλείων όπως ημερολόγια, εφαρμογές οργάνωσης ή λίστες καθηκόντων βοηθούν το άτομο να δει οπτικά τις υποχρεώσεις του, μειώνοντας την αίσθηση αταξίας. Η σταδιακή εξάσκηση στη χρονοπρογραμματισμένη εργασία αυξάνει την αίσθηση ελέγχου και αυτο-αποτελεσματικότητας (Claessens et al., 2007).

3. Προτεραιοποίηση απαιτητικών εργασιών

Η τάση πολλών ανθρώπων είναι να ξεκινούν από τις εύκολες εργασίες και να αφήνουν τις δύσκολες για αργότερα. Ωστόσο, αυτό συχνά οδηγεί στην αναβολή των σημαντικότερων υποχρεώσεων. Έρευνες δείχνουν ότι όταν τα άτομα αντιμετωπίζουν τις πιο δύσκολες εργασίες νωρίς μέσα στην ημέρα, όταν τα επίπεδα ενέργειας και συγκέντρωσης είναι υψηλότερα, μειώνεται η πιθανότητα αναβλητικότητας (Klassen et al., 2008). Αυτή η στρατηγική είναι γνωστή και ως «Eat the Frog» (δηλ. «φάε τον βάτραχο»), που σημαίνει ότι αν κάνεις πρώτα το πιο δύσκολο, όλα τα υπόλοιπα φαίνονται ευκολότερα. Με τον τρόπο αυτό καλλιεργείται επίσης η αίσθηση ικανοποίησης, η οποία λειτουργεί ως θετικός ενισχυτής για την ολοκλήρωση των υπόλοιπων υποχρεώσεων.

4. Δημιουργία δεσμεύσεων και κοινωνικής υπευθυνότητας

Η αναβλητικότητα συχνά ευδοκιμεί όταν δεν υπάρχουν εξωτερικές συνέπειες. Για τον λόγο αυτό, η δημιουργία δεσμεύσεων προς τρίτους αυξάνει την πιθανότητα ολοκλήρωσης ενός έργου. Η δημόσια κοινοποίηση στόχων σε φίλους, οικογένεια ή συνεργάτες δημιουργεί μια αίσθηση κοινωνικής υπευθυνότητας, η οποία δρα ως κίνητρο (Harkins & Szymanski, 1989). Για παράδειγμα, αν κάποιος δεσμευτεί ότι θα ολοκληρώσει μια εργασία ως το τέλος της εβδομάδας και το πει σε φίλους του, η πιθανότητα να το πράξει αυξάνεται. Στην εποχή των κοινωνικών δικτύων, η κοινοποίηση της προόδου σε πλατφόρμες όπως το Facebook ή το LinkedIn λειτουργεί επίσης ενισχυτικά.

5. Επιβράβευση προόδου

Η διαδικασία ολοκλήρωσης εργασιών δεν πρέπει να συνδέεται αποκλειστικά με πίεση και υποχρεώσεις, αλλά και με θετικά κίνητρα. Η εφαρμογή ενός συστήματος επιβράβευσης –όπως μικρά διαλείμματα, αγαπημένες δραστηριότητες ή συμβολικά δώρα– μετά την ολοκλήρωση μέρους μιας εργασίας, ενισχύει τη διάθεση και δημιουργεί θετική συνάφεια με την ίδια τη διαδικασία (Skinner, 1953). Σημαντικό είναι οι ανταμοιβές να είναι αναλογικές με την προσπάθεια· για παράδειγμα, μετά την ολοκλήρωση μιας δύσκολης αναγνωστικής ενότητας, το άτομο μπορεί να επιβραβεύσει τον εαυτό του με λίγο χρόνο χαλάρωσης. Με αυτόν τον τρόπο, η εργασία παύει να μοιάζει αποκλειστικά πηγή άγχους και μετατρέπεται σε διαδικασία με ενδιάμεσα οφέλη.

6. Αναγνώριση και αντιμετώπιση γνωστικών διαστρεβλώσεων

Πίσω από την αναβλητικότητα συχνά κρύβονται δυσλειτουργικές σκέψεις, όπως «αν δεν το κάνω τέλεια, δεν έχει αξία» ή «έχω ακόμα πολύ χρόνο». Η Γνωσιακή–Συμπεριφορική θεραπεία (CBT) προτείνει την αναγνώριση αυτών των γνωστικών διαστρεβλώσεων και την αντικατάστασή τους με πιο ρεαλιστικές αξιολογήσεις (Rozental & Carlbring, 2014). Για παράδειγμα, η σκέψη «αν ξεκινήσω τώρα θα αποτύχω» μπορεί να αναδιατυπωθεί σε «αν ξεκινήσω τώρα, τουλάχιστον θα έχω χρόνο να βελτιώσω την εργασία μου». Η συστηματική πρακτική αυτής της τεχνικής μειώνει τη συναισθηματική φόρτιση και οδηγεί σε πιο λειτουργικές συμπεριφορές.

7. Δημιουργία κατάλληλου περιβάλλοντος

Το περιβάλλον παίζει καθοριστικό ρόλο στην αναβλητικότητα. Ένας χώρος γεμάτος περισπασμούς –όπως το κινητό τηλέφωνο, τα social media ή η τηλεόραση– καθιστά δυσκολότερη τη συγκέντρωση. Η δημιουργία ενός ήσυχου, οργανωμένου και αποκλειστικά προσανατολισμένου στην εργασία περιβάλλοντος ενισχύει την αποδοτικότητα (Sirois et al., 2019). Επιπλέον, η ανάπτυξη ρουτινών, όπως το να κάθεται κανείς στο ίδιο γραφείο την ίδια ώρα κάθε μέρα, λειτουργεί σαν «σήμα» προς τον εγκέφαλο ότι είναι ώρα για συγκέντρωση.

8. Ενίσχυση της Αυτοσυμπόνιας

Πολλές φορές, τα άτομα που αναβάλλουν βιώνουν έντονα συναισθήματα ενοχής ή ντροπής, τα οποία, αντί να τα κινητοποιήσουν, τα οδηγούν σε περαιτέρω αποφυγή. Η καλλιέργεια αυτοσυμπόνιας –δηλαδή η ικανότητα να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με κατανόηση, αντί με σκληρή κριτική– έχει φανεί ότι μειώνει την αναβλητικότητα (Sirois, 2014). Για παράδειγμα, αντί να σκέφτεται κανείς «είμαι τεμπέλης που δεν το έκανα», μπορεί να πει «είναι φυσιολογικό να δυσκολεύομαι, θα ξαναπροσπαθήσω αύριο με μικρότερα βήματα». Η αυτοσυμπόνια μειώνει το άγχος και αυξάνει την ψυχολογική ευελιξία.

9. Εφαρμογή Mindfulness (Ενσυνειδητότητας)

Η ενσυνειδητότητα περιλαμβάνει την εστίαση στο παρόν χωρίς κριτική στάση. Μελέτες δείχνουν ότι η εξάσκηση σε mindfulness μειώνει την τάση για αναβλητικότητα, καθώς βοηθά το άτομο να παρατηρεί τα δυσάρεστα συναισθήματα (π.χ. ανία, άγχος), χωρίς να τα αποφεύγει μέσω αναβολής (Sirois & Tosti, 2012). Ασκήσεις όπως η συνειδητή αναπνοή ή τα μικρά διαλείμματα παρατήρησης του εαυτού μπορούν να αυξήσουν τη συγκέντρωση και να βελτιώσουν τη σχέση του ατόμου με το έργο του.

10. Ανάπτυξη εσωτερικής παρακίνησης

Σύμφωνα με τη Θεωρία του Αυτοκαθορισμού (ΘΑΚ) (Self–Determination Theory) (Deci & Ryan, 2000), όταν μια δραστηριότητα συνδέεται με τις εσωτερικές αξίες και ενδιαφέροντα του ατόμου, είναι πιο πιθανό να ξεκινήσει και να ολοκληρωθεί. Αντί να εστιάζει μόνο στις εξωτερικές πιέσεις (π.χ. προθεσμίες), το άτομο μπορεί να αναζητήσει το προσωπικό νόημα πίσω από μια εργασία. Π.χ «Αυτό το project με βοηθά να μάθω κάτι νέο που θα με εξελίξει επαγγελματικά».

11. Αναγνώριση και αντιμετώπιση άλλων πιθανών δυσκολιών

Σε περιπτώσεις όπου η αναβλητικότητα είναι έντονη, χρόνια και επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό τη λειτουργικότητα του ατόμου, συχνά συνδέεται με υποκείμενες ψυχολογικές δυσκολίες. Έρευνες έχουν δείξει ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στην αναβλητικότητα και ψυχικές διαταραχές όπως το άγχος, η κατάθλιψη και η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) (Sirois, 2014· Tibbett & Ferrari, 2015). Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αναβλητικότητα δεν αποτελεί απλώς μια δυσλειτουργική συνήθεια, αλλά μέρος ενός ευρύτερου ψυχοπαθολογικού πλαισίου.

Η συνεργασία με ψυχολόγο μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά στην κατανόηση των αιτιών της αναβλητικότητας και στην ανάπτυξη λειτουργικών στρατηγικών. Η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) έχει αποδειχθεί αποτελεσματική, καθώς συνδυάζει αναδόμηση δυσλειτουργικών σκέψεων με πρακτικές δεξιότητες οργάνωσης. Παράλληλα, η Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT) ενισχύει την ψυχολογική ευελιξία, βοηθώντας τα άτομα να αποδέχονται τα δυσάρεστα συναισθήματα χωρίς να καταφεύγουν στην αποφυγή μέσω αναβολής.

Συμπεράσματα

Η αναβλητικότητα είναι κάτι που όλοι αντιμετωπίζουμε, αλλά αν γίνει συνήθεια μπορεί να μας κρατήσει πίσω στους στόχους μας και να έχει δυσάρεστες συνέπειες σε πολλούς τομείς της ζωής μας. Παρότι συχνά εκλαμβάνεται ως έλλειψη θέλησης, στην πραγματικότητα συνδέεται με βαθύτερους ψυχολογικούς μηχανισμούς. Το σημαντικό είναι να θυμόμαστε πως η αλλαγή δεν έρχεται από τη μια μέρα στην άλλη· χρειάζεται υπομονή, προσπάθεια και κατανόηση προς τον εαυτό μας.

Βιβλιογραφία

• Cirillo, F. (2006). The Pomodoro technique. FC Garage.

• Claessens, B. J. C., van Eerde, W., Rutte, C. G., & Roe, R. A. (2007). A review of the time management literature. Personnel Review, 36(2), 255–276. https://doi.org/10.1108/00483480710726136

• Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01

• Doran, G. T. (1981). There’s a S.M.A.R.T. way to write management’s goals and objectives. Management Review, 70(11), 35–36.

• Harkins, S. G., & Szymanski, K. (1989). Social loafing and group evaluation. Journal of Personality and Social Psychology, 56(6), 934–941. https://doi.org/10.1037/0022-3514.56.6.934

• Klassen, R. M., Krawchuk, L. L., & Rajani, S. (2008). Academic procrastination of undergraduates: Low self-efficacy to self-regulate predicts higher levels of procrastination. Contemporary Educational Psychology, 33(4), 915–931. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2007.07.001

• Locke, E. A., & Latham, G. P. (2002). Building a practically useful theory of goal setting and task motivation: A 35-year odyssey. American Psychologist, 57(9), 705–717. https://doi.org/10.1037/0003-066X.57.9.705

• Rozental, A., & Carlbring, P. (2014). Understanding and treating procrastination: A review of a common self-regulatory failure. Psychology, 5(13), 1488–1502. https://doi.org/10.4236/psych.2014.513160

• Sirois, F. M. (2014a). Procrastination and stress: Exploring the role of self-compassion. Self and Identity, 13(2), 128–145. https://doi.org/10.1080/15298868.2013.763404

• Sirois, F. M. (2014b). Out of sight, out of time? A meta-analytic investigation of procrastination and time perspective. European Journal of Personality, 28(5), 511–520. https://doi.org/10.1002/per.1947

• Sirois, F. M., & Pychyl, T. A. (2013). Procrastination and the priority of short-term mood regulation: Consequences for future self. Social and Personality Psychology Compass, 7(2), 115–127. https://doi.org/10.1111/spc3.12011

• Sirois, F. M., & Tosti, N. (2012). Lost in the moment? An investigation of procrastination, mindfulness, and well-being. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 30(4), 237–248. https://doi.org/10.1007/s10942-012-0151-y

• Sirois, F. M., Yang, S. Z., & van Eerde, W. (2019). Procrastination, stress, and chronic health conditions: A temporal perspective. Journal of Behavioral Medicine, 42(1), 56–69. https://doi.org/10.1007/s10865-018-9971-9

• Skinner, B. F. (1953). Science and human behavior. Macmillan.

• Steel, P. (2007). The nature of procrastination: A meta-analytic and theoretical review of quintessential self-regulatory failure. Psychological Bulletin, 133(1), 65–94. https://doi.org/10.1037/0033-2909.133.1.65

• Van Eerde, W. (2003). A meta-analytically derived nomological network of procrastination. Personality and Individual Differences, 35(6), 1401–1418. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(02)00358-6

• Tibbett, T. P., & Ferrari, J. R. (2015). The portrait of the procrastinator: Risk factors and results of indecision. Personality and Individual Differences, 82, 175–184. https://doi.org/10.1016/j.paid.2015.03.011

To άρθρο Η Αναβλητικότητα μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Μπορούμε να φανταστούμε πώς θα ήταν η ζωή μας χωρίς τον ηλεκτρισμό και τις λάμπες! Ο Τόμας Έντισον ήταν ο εφευρέτης της λάμπας. Χάρη στη δική του εφεύρεση, όλα έγιναν πιο εύκολα, ειδικά κατά τη διάρκεια της νύχτας, τα κεριά και οι φωτιές περιορίστηκαν, αφού η δυναμική τους φωτεινότητα ήταν λιγοστή σε σχέση με το φως της λάμπας.

Ας σκεφτούμε το συνεχή και ασταμάτητο κόπο που κατέβαλε ο Έντισον, τις συνεχείς προσπάθειές του ημέρα με την ημέρα. Λέγεται ότι κάποτε κάποιος άνθρωπος, θέλοντας να υποβιβάσει τον Έντισον, είπε πως έχει αποτύχει 25.000 φορές ενώ πειραματιζόταν με μία  μπαταρία.

Ο Έντισον όμως απάντησε: «Όχι, δεν απέτυχα. Ανακάλυψα 24.999 τρόπους με τους οποίους μία μπαταρία δε λειτουργεί!» Αυτή η στάση του προς την αποτυχία ήταν εκείνο που τον έκανε επιτυχημένο. Κάθε αποτυχία για αυτόν ήταν μια εμπειρία μάθησης που τον οδηγούσε κάθε φορά πιο κοντά στο στόχο του. Αν τα είχε παρατήσει στη δέκατη, την εκατοστή ή την 24.999^η φορά, ποτέ δε θα γινόταν επιτυχημένος. Ποτέ δε θα είχαμε την ωφέλεια που μέχρι σήμερα απολαμβάνουμε.

Αυτή τη στάση του προς την αποτυχία, ας σκεφτούμε πώς θα μπορούσαμε να την εφαρμόσουμε κι εμείς σε διάφορους τομείς της καθημερινής μας ζωής. Αφού αναγνωρίσουμε τι είναι αυτό που μας δυσκολεύει μέσα και έξω από εμάς, αφού αποφασίσουμε προς ποια κατεύθυνση θέλουμε να κινηθούμε, ας κάνουμε την υπομονή και την επιμονή στηρίγματα και συμμάχους μας.

Ναι.. η υπομονή είναι ένας καρπός μακράς σε διάρκεια καλλιέργειας, αλλά τι κερδίζεται χωρίς συστηματικότητα και προσπάθεια, εξάλλου;  Έτσι, όποιες δυσκολίες και σκαμπανεβάσματα συναντάμε, να θυμόμαστε: «ο κανόνας είναι να διατηρούμε τη χαρά μας ζωντανή». Ποιος θα μπορούσε να πει ότι πάντα ξέρουμε τι είναι καλύτερο για εμάς; Ας εμπιστευόμαστε τη ροή της ζωής (εκτός από τον εαυτό μας) !

To άρθρο Ένας ψυχολόγος μας εξηγεί πως η αποτυχία μπορεί να οδηγήσει στην επιτυχία μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Η τιμιότητα είναι μια υπέρτατη αξία. Το ίδιο και η προκοπή, η εργατικότητα.

Ίσως ξεχασμένες στις μέρες μας, συχνά-πυκνά τις αγνοούμε, προκρίνοντας οφέλη για εμάς εις βάρος των άλλων…

Κάπου εδώ τα διδάγματα των μύθων έρχονται να μας υπενθυμίσουν τις αξίες αυτές μέσα από ωραίες και απλές ιστορίες:

Ήταν κάποτε ένας ξυλοκόπος που κάθε μέρα πήγαινε στο δάσος με το τσεκούρι του, έκοβε ξύλα κι έτσι ζούσε την οικογένειά του.

Μια μέρα, καθώς έκοβε ένα δέντρο στην όχθη του ποταμού, το τσεκούρι του γλίστρησε απ’ τα χέρια του κι έπεσε μέσα στο ποτάμι. Απελπισμένος, ο ξυλοκόπος κάθισε δίπλα στην όχθη κι έκλαιγε για το χαμένο του τσεκούρι. Πώς θα ζούσε τώρα την οικογένειά του;

Το ποτάμι, όμως, ήταν αφιερωμένο στο θεό Ερμή. Έτσι ο Ερμής λυπήθηκε τον ξυλοκόπο και ξαφνικά εμφανίστηκε μπροστά του και τον ρώτησε γιατί έκλαιγε. Όταν άκουσε τι του είχε συμβεί και ήταν τόσο αναστατωμένος, έκανε βουτιά στο ποτάμι και έβγαλε μέσα απ΄ το νερό ένα χρυσό τσεκούρι.

Το έδειξε στον ξυλοκόπο και τον ρώτησε:

«Είναι αυτό το τσεκούρι σου;»

«Όχι, αυτό δεν είναι δικό μου», απάντησε ο ξυλοκόπος.

Έτσι ο Ερμής βούτηξε ξανά και αυτή τη φορά έβγαλε ένα ασημένιο τσεκούρι.

«Μήπως είναι αυτό;» τον ρώτησε.

«Όχι», απάντησε ξανά ο ξυλοκόπος.

Μπήκε, λοιπόν, για τρίτη φορά στο νερό ο Ερμής κι έφερε το χαμένο τσεκούρι.

«Ω! Σ΄ ευχαριστώ! Αυτό είναι το τσεκούρι μου!» φώναξε με χαρά ο ξυλοκόπος.

Και ο Ερμής τόσο πολύ ευχαριστήθηκε με την τιμιότητα αυτού του ανθρώπου, που του έκανε δώρο και το χρυσό και το ασημένιο τσεκούρι.

Τόσο απλά μοιάζει να ήταν κάποτε τα πράγματα…

Ιστορία του Αισώπου του βιβλίου: ”Ιστορίες για να ονειρεύεσαι, παιγνίδια για να μεγαλώνεις…” των Δάφνη Φιλίππου-Πόλα Καραντάνα

To άρθρο Η υπέρτατη αξία της τιμιότητας μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Σε αρκετές των περιπτώσεων, η διακριτή γραμμή μεταξύ θετικής και αρνητικής συμπεριφοράς είναι εύκολο να διαπιστωθεί από έναν προσεκτικό και υποψιασμένο παρατηρητή.

Στην ουσία το σύστημα αξιών μας, το οποίο πηγάζει από την οικογένεια και το πολιτισμικό μας υπόβαθρο, καθώς και από τις ατομικές εμπειρίες ζωής μας, θα καθορίσει αυτό που πιστεύουμε ότι είναι θετική συμπεριφορά.

Τα συναισθήματά μας για τον εαυτό μας και τη ζωή εν γένει, χρωματίζουν επίσης σημαντικά τις αντιλήψεις μας και τις εντυπώσεις μας για τις διάφορες καταστάσεις που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε. Όταν οι ενήλικες αισθάνονται θετικοί για τον εαυτό τους, είναι πιο ικανοί να κατανοήσουν και να δεχθούν τη συμπεριφορά των συνομηλίκων τους καθώς επίσης και των παιδιών.

Τι είναι όμως η θετική συμπεριφορά; Κοντολογίς θα λέγαμε ότι η θετική συμπεριφορά απορρέει από κάθε προσπάθειά μας, να διαχειριστούμε με ένα διαφορετικό από τον συνήθη τρόπο, οποιαδήποτε κατάσταση νιώθουμε ότι μας προκαλεί και είναι ικανή να βγάλει προς τα έξω μια απρεπή ή ανεπιτυχή ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης συμπεριφορά.

Αφορά κάθε μετακίνηση του γνωστού έως τώρα εσωτερικού μας κόσμου να ανταποκρίνεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο σε μια συγκεκριμένη κατάσταση. Συνήθως οι αρνητικές συμπεριφορές ή μη επιτυχημένης διαχείρισης επιλογές, μας είναι αρκετά γνώριμες και έρχονται πρώτες στις προτιμήσεις αντιδράσεων μας, για τον απλούστατο λόγο ότι ακόμα και μέσα από την ανεπιτυχή διαχείριση της κατάστασης έχουν κάτι να προσφέρουν π.χ. στιγμιαία εκτόνωση μια ψυχικής σύγκρουσης (γκρινιάζω για να τραβήξω την προσοχή , με ταλαιπωρεί αυτή μου η συμπεριφορά όμως θεωρώ ότι είναι ο μόνος τρόπος να ικανοποιήσω την ανάγκη μου για προσοχή).

Τι περιλαμβάνει η θετική συμπεριφορά :

• Εντιμότητα τόσο απέναντι στον εαυτό μου, όσο και απέναντι στους γύρω μου.
• Ανάληψη ευθύνης για τις πράξεις μου.
• Ενήλικη και λογική συμπεριφορά και συμβατή με το εξελικτικό μου στάδιο, καθώς και με τις μέχρι τώρα εμπειρίες μου.
• Αναγνώριση των δικαιωμάτων και των καθηκόντων τόσο των δικών μου, όσο και των γύρω μου.
• Αρμόζουσα για την ηλικία μου οριοθέτηση.

Τι δεν περιλαμβάνει η θετική συμπεριφορά:

• Τεχνικές και στρατηγικές που αποσκοπούν στην χειραγώγηση των άλλων.
• Να γίνεται και να περνάει πάντα η δική μου άποψη με κάθε μέσο και κόστος.
• Ταύτιση της θετικής συμπεριφοράς με την ανάδειξή μου ως νικητή.

Τρόποι ενίσχυσης της θετικής συμπεριφοράς:

• Προσεκτική ενεργητική ακρόαση του συνομιλητή μας, διάθεση για κατανόηση των όσων μας παραθέτει. Προσοχή ακόμα και αν διαφωνούμε με τον συνομιλητή μας έχει τεράστια αξία να βρεθούμε ένα σκαλί πάνω από την περίσταση, και να ενισχύσουμε την ακρόασή μας με ενσυναίσθηση και ενεργητική σιωπή. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο κλειδί για την αποκωδικοποίηση των κινήτρων και διαθέσεων του συνομιλητή μας.
• Μη επιθετική έκφραση των σκέψεων και των συναισθημάτων μας. Στην περίπτωση που θέλουμε να μας ακούσει προσεκτικά ο άλλος, κρίσιμη είναι η επιλογή να μιλήσουμε για το τι σκεφτόμαστε και πως νιώθουμε εμείς οι ίδιοι για αυτό που συμβαίνει, αντί να αναλωθούμε σε άσκοπες αλληλοκατηγορίες που κλείνουν γρήγορα το κανάλι επικοινωνίας με τον εκάστοτε δέκτη.
• Εναλλακτικές προτάσεις, διάθεση επανόρθωσης και όχι ολικής ρήξης/διάλυσης. Είναι σημαντικό από την αρχή της συζήτησης και πριν αποφασίσουμε να διαχειριστούμε έστω και με συζήτηση μια κατάσταση να έχουμε έρθει σε μια συμφωνία με τον εαυτό μας, για το ποιο είναι το ζητούμενό μας. Τι θα θέλαμε δηλαδή να συμβεί εν προκειμένω, σε διαφορετική περίπτωση είναι σαν να κατεβαίνουμε σε μια αρένα χωρίς την αρμόζουσα προετοιμασία. Η αποτυχία είναι κάτι περισσότερο από βέβαιη.

Χρησιμότητα της Θετικής Συμπεριφοράς στην καθημερινή ζωή

• Μαθαίνουμε να λέμε αυθεντικά «όχι» χωρίς να πιεζόμαστε για το αντίθετο ή να νιώθουμε ότι το όχι θα εκληφθεί ως απόρριψη από την άλλη πλευρά.
• Σταδιακά και όσο μένουμε συνεπείς και νιώθουμε όμορφα με τις θέσεις μας, είμαστε σε κατάσταση να αντιμετωπίσουμε με συναισθηματική ωριμότητα την κριτική που μπορεί να δεχθούμε από το περιβάλλον μας.
• Γινόμαστε οι καλύτεροι υπερασπιστές του εαυτού μας και αποστασιοποιούμαστε ολοένα και περισσότερο από το αίσθημα της αδικίας.
• Προσφέρουμε σημαντική ανατροφοδότηση στο περιβάλλον μας και πλέον ο λόγος και οι πράξεις μας αποκτούν άλλη βαρύτητα.
• Τα συναισθήματα θυμού και επιθετικότητας, πλέον είναι διαχειρίσιμα και δεν εκδηλώνονται ανεξέλεγκτα και άτακτα με τρόπο που μόνο να μας εκθέσουν μπορούν.
• Στο τέλος κάθε συζήτησης μέσω της οποίας διεκδικούμε κάτι σημαντικό για μας, αισθανόμαστε απελευθερωμένοι και λιγότερο προβληματισμένοι.
• Οι διαπροσωπικές μας σχέσεις βελτιώνονται, εφόσον εμείς οι ίδιοι βελτιώσαμε σημαντικά κομμάτια του εσωτερικού μας κόσμου.
• Τα ποσοστά επιτυχίας μας σε κάθε επιδίωξή μας αυξάνονται, καθώς έχει ενταχθεί στο μενού των εσωτερικών διεργασιών, ο αυτοέλεγχος, η ενσυναίσθηση και η αυτεπίγνωση.
• Γινόμαστε πιο γρήγορα προσαρμόσιμοι σε ξαφνικές αλλαγές και κατορθώνουμε να βρούμε επιτυχώς τα προσωπικά μας οφέλη μέσα από αυτές.
• Τα επίπεδα του στρες σε κάθε μετέπειτα διαφωνία είναι αισθητά μειωμένα, με αποτέλεσμα την διαφύλαξη του οργανισμού μας από την εμφάνιση κάποιου ψυχοσωματικού συμπτώματος.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αρνητικών πεποιθήσεων και μετατροπή τους σε νέες θετικές–ενδυναμωτικές φράσεις με απώτερο στόχο την εκδήλωση Θετικής Συμπεριφοράς.

α/ Δεν θα μπορέσω ποτέ να (το) καταφέρω…

Μπορώ σίγουρα να τα πάω καλύτερα την επόμενη φορά…

β/ Όλοι οι υπόλοιποι μπορούν καλύτερα, είναι καλύτεροί μου…

Στην πραγματικότητα κανείς δεν είναι τέλειος, θα κάνω το καλύτερο που μπορώ…

γ/ Ίσως έπρεπε να απαντήσω… (γιατί δεν απάντησα;)

Κακώς δεν απάντησα την επόμενη φορά θα πω αυτό που θέλω, είμαι εντάξει με αυτό…

δ/ Τι μπορεί να σκέφτεται τώρα για μένα…

Καθένας μας έχει τη δική του προσωπικότητα και τα δικά του προτερήματα…

ε/ Αχ… Μόνο και να μπορούσα…

Ξέρω καλά μέσα μου αν βάλω το στόχο, τότε μπορώ…

ζ/ Αν είχα κάποιον να με βοηθήσει…

Δεν χρειάζομαι βοήθεια από κανέναν για όλα όσα μπορώ να πετύχω μέσω των δικών μου προσπαθειών.

To άρθρο Μιλώντας για τη Θετική Συμπεριφορά μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Είτε είστε άνδρας, είτε είστε γυναίκα, συμφωνείτε πως τρέχετε από το πρωί ως το βράδυ; Αν ναι, τότε σίγουρα θα αγχώνεστε για να αντεπεξέλθετε στη δουλειά σας, στο σπίτι, στις οικογενειακές σας υποχρεώσεις, στους λογαριασμούς, στα καθημερινά, αναγκαία ψώνια, στα φροντιστήρια, στο δάνειο, στην ίωση του παιδιού… Λοιπόν σας θυμίζουν κάτι όλα αυτά…;

Αν όχι, τότε μπράβο σας και… συγχαρητήρια! Πραγματικά αυτό το άρθρο δεν σας αφορά και μπορείτε να συνεχίσετε ό,τι κάνετε, όπως το κάνετε γιατί μάλλον… το κάνετε σωστά! Αλήθεια, σημαίνει ότι κάτι καλό κάνετε και τα καταφέρνετε μια χαρά!

Όλοι οι υπόλοιποι όμως…

Όλοι όσοι ζουν τη ζωή τους μηχανικά, εκτελώντας τις δουλειές και τις υποχρεώσεις τους, δεν είναι πρωταγωνιστές στη ζωή τους αλλά απλοί κομπάρσοι, δεν σταματούν να δουν το φως του ήλιου, και απλά κάποια στιγμή βραδιάζει, μήπως να σταθούν μια στιγμή και να αναρωτηθούν: Είμαι ευτυχισμένος με αυτό τον τρόπο που επέλεξα να ζω τη ζωή μου; Με αυτά που κάνω; Πως αλλιώς θα μπορούσα να τα κάνω;

Σταθήκατε; Αναρωτηθήκατε; Ακούσατε τη  φωνούλα μέσα σας, τους γύρω σας, τους ήχους της πόλης; Ας σταματήσουμε να πιούμε έναν καφέ να μιλήσουμε με έναν φίλο, με τον σύντροφό μας, το παιδί μας, το γονιό μας. Πότε ήταν η τελευταία φορά που ήπιατε έναν καφέ με τους γονείς σας, να μιλήσετε, να αγκαλιαστείτε, να τους πείτε ότι τους αγαπάτε και τους εκτιμάτε, γιατί όχι, να τους πείτε τι σας ταλαιπωρεί;

Ας βάλουμε σε προτεραιότητα τον εαυτό μας, την οικογένεια και τους φίλους και όλα τα άλλα θα έρθουν μετά. Ας περιμένει το πρόβλημα, ο εργοδότης και η προαγωγή, και όλα όσα μέχρι τώρα προηγούνται. Πρέπει να είμαστε εμείς καλά, για να αποδώσουμε καλά και στα υπόλοιπα.

Μια βόλτα στο δάσος, μια εκδρομή με την σύντροφο θα βοηθήσουν.

Λέω τώρα να πάω να πάρω τα παιδιά μου και να πάμε μία βόλτα στο λούνα πάρκo…

Να κάνετε και εσείς κάτι που θα σας ευχαριστήσει!

To άρθρο Τι σημαίνει "πρώτα εγώ και οι υπόλοιποι έπονται…" μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Και ενώ ξεκινήσαμε το «εμείς οι δυο μαζί» , με τις καλύτερες των προθέσεων και νιώθοντας αμοιβαία χαρά και ικανοποίηση για το κοινό μας ξεκίνημα στη ζωή, ξαφνικά σαν να τραβήχτηκε η κουρτίνα και αυτός ο γάμος να μην είναι ακριβώς αυτό που φανταζόμασταν κάποτε πως θα ήταν.

Το «εμείς» στα αλήθεια υιοθετήθηκε και τροφοδοτήθηκε ποτέ αυθεντικά ή στρέψαμε τις ελπίδες μας και τις προσδοκίες μας ότι τα πράγματα θα πάνε απλώς καλά, μόνο και μόνο επειδή θα συμβεί αυτός ο γάμος και έτσι με κινητήριο δύναμη τον έρωτα και ασπίδα προστασίας την τυπική επισημότητα αυτής της ένωσης, τελικά το «happily ever after» μάλλον στη δική μας περίπτωση δεν λειτούργησε ή δεν είμαστε 100 % αν λειτουργεί πάντα.

Λαμβάνοντας την απόφαση να περάσουμε από το «εγώ» στο «εμείς» και να ενωθούμε κατά κάποιο τρόπο με ένα άνθρωπο, ας γυρίσουμε για λίγο πίσω και ας θυμηθούμε τις στιγμές που ανταλλάσαμε όρκους αιώνιου έρωτα και μοναδικών στιγμών, πίστης , αγάπης και αφοσίωσης, φροντίσαμε επίσης τότε, να εκφράσουμε εκατέρωθεν με ειλικρίνεια και σεβασμό τις προσωπικές μας φιλοδοξίες, όνειρα, στόχους, αρχές, προσδοκίες γι αυτήν την κοινή πορεία του «εμείς», ώστε αφενός να δούμε αν υπάρχει συμφωνία με την άλλη πλευρά, αφετέρου αν είναι διαπραγματεύσιμα τα δικά μας θέλω που δεν περιλαμβάνονται στα θέλω του/της συντρόφου μας;

Και ενώ η συμβίωση, το μοίρασμα, άφηναν σε πρώτο επίπεδο μια θετική και ζεστή χροιά και λειτουργούσαν υπέρ του «εμείς», με τον καιρό δείχνουν να μην μας ενώνουν τελικά και τόσο και μάλλον πολλές φορές μοιάζει σαν να μας υπενθυμίζουν λόγους για επιστροφή στο «εγώ».

Και κάπως έτσι συλλαμβάνουμε τον εαυτό μας , άλλοτε να έχει δεύτερες σκέψεις για την επιλογή του συντρόφου μας , άλλοτε εναγωνίως να προσπαθούμε να μας καθησυχάσουμε ότι όλα τα ζευγάρια , έχουν προβλήματα, όλα τα ζευγάρια περνάνε κρίση και τέλος πάντων… θα περάσει και αυτό.

Θα περάσει όμως;

Όχι δεν θα περάσει… τουλάχιστον όχι από μόνο του, τουλάχιστον όχι χωρίς την δική μας διάθεση να αποδεχθούμε ότι ο γάμος μας παρουσιάζει κάποιες δυσλειτουργίες και εφόσον το επιθυμούμε, μπορούμε να μπούμε στη διαδικασία, να ξαναφτιάξουμε ότι φαίνεται να μην λειτουργεί πια.

Τα σημάδια πως ένας γάμος δεν είναι πια και τόσο λειτουργικός μπορεί να είναι ποικίλα, και κοινά σε κάποιο βαθμό, ωστόσο αυτό που μπορεί να διαφέρει είναι ο τρόπος που τα αντιλαμβάνεται ή τα αναγνωρίζει ένα ζευγάρι και φυσικά ο τρόπος που τα ερμηνεύει, δηλαδή ως ευκαιρία για διάλυση ή ευκαιρία για επανόρθωση;

1. Σε κατάσταση αντιζηλίας και αντιπαλότητας.

Αυτό συμβαίνει όταν το παιχνίδι Αφέντης-Δούλος είναι ενταγμένο στην καθημερινή ρουτίνα του ζευγαριού και παλεύουν και οι δύο να αποδείξουν, για το ποιος είναι καλύτερος, ποιος έχει δίκιο, με σκοπό ένας από τους δυο να επιβάλλει τον τρόπο του και να επικρατήσει έναντι του άλλου, ασκώντας έντονη κριτική ο ένας στον άλλο. Ο ένας δεν αντέχει την επιτυχία του άλλου, ενώ δεν χάνεται ευκαιρία για εκατέρωθεν υποτιμητικά σχόλια.

2. Μένουμε μαζί αλλά «σπίτι μου» νιώθω ακόμα ότι είναι το πατρικό μου.

Αυτή είναι η περίπτωση που ένας από τους δύο, ή και οι δύο , δεν έχουν συνειδητοποιήσει πως είναι ζευγάρι και όχι συγκάτοικοι και ενώ μένουν μαζί, δεν νιώθουν, όχι μόνο οικεία, αλλά και ολοκληρωμένοι ο ένας με τον άλλο και το κενό που δημιουργείται σε επίπεδο ασφάλειας, προστασίας και πληρότητας, καλούνται να το καλύψουν τα μέλη της οικογένειας καταγωγής , είτε απευθείας , είτε μέσω των απόψεων και πεποιθήσεών τους, που φροντίζουν να ενσωματώνουν οι σύντροφοι εκατέρωθεν στο δικό τους σύστημα πεποιθήσεων, προκειμένου, όπως νομίζουν, να ανταποκριθούν επαρκώς στις νέες συνθήκες ζωής και στις νέες ευθύνες που έχουν αναλάβει.

Κοινώς, μπαίνοντας στο καινούργιο μας σπίτι ξεχάσαμε να αφήσουμε απέξω τη μαμά μας, τον μπαμπά μας , τα αδέλφια μας και φυσικά το κομμάτι του εαυτού μας που έμενε μαζί τους όσο ήταν παιδί ή όσο δεν είχε ακόμα αυτονομηθεί με αποτέλεσμα να νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να σταθούμε χωρίς αυτούς στο γάμο μας και στις δημιουργηθείσες από αυτόν υποχρεώσεις .

3. Φαινομενικά μαζί, αλλά ουσιαστικά χώρια.

Και ενώ πιστεύαμε ότι μοιραζόμασταν άπειρα πράγματα μαζί, σε σημείο που είμαστε δεδομένα γνωστοί και οικείοι μεταξύ μας, ξαφνικά έχουμε τόσα λίγα να μοιραστούμε, τόσα λίγα να πούμε ο ένας στον άλλο και έτσι κλεινόμαστε στον εαυτό μας, η επικοινωνία γίνεται επιφανειακή και κρύβουμε πίσω από ένα «δεν με καταλαβαίνεις» , απέραντη ανασφάλεια, φόβους, ερωτηματικά που μένουν σε κουτάκια καλά κρυμμένα μέσα μας.

Και από το «εμείς», διαπιστώνουμε δυο άτυπα στρατόπεδα του «εγώ» και «εσύ», που μεγαλώνουν την μοναξιά και το χάσμα μεταξύ μας. Και ενώ σου μιλώ και μου μιλάς, κανείς δεν τολμά να επικοινωνήσει αυθεντικά αυτό που πραγματικά νιώθει .

4. Από συνήθεια εραστές.

Καθώς ο καιρός περνάει, η ερωτική επιθυμία του ενός για τον άλλο έχει εμφανώς μειωθεί και πλέον η ερωτική συνεύρεση γίνεται μια μηχανιστική πράξη με αναμενόμενο βαθμό απόλαυσης και εκατέρωθεν ικανοποίησης. Ή και το αντίθετο, διαφωνούμε σε όλα, αλλά οι μόνες στιγμές που εκπληρώνεται το «εμείς» είναι όταν συναντιόμαστε ερωτικά. Και μετά πάλι δύο άγνωστοι ή οπωσδήποτε δύσκολα δυο σύμμαχοι.

5. Αγαπιόμαστε αλλά σε κάθε ευκαιρία βγαίνουν τα γάντια του μποξ.

Η έννοια και η ποιότητα της αυθεντικής αγάπης υφέρπει στον αέρα, απλά σαν μια ιδέα, αλλά αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι ο ένας δεν αντέχει πια τον άλλο και ακόμα και μια λέξη, ένα βλέμμα μπορεί να μετατρέψει τη συμβίωσή μας σε εμπόλεμη ζώνη. Ο θυμός και η δυσφορία συσσωρεύονται και η σχέση μοιάζει πια με ατομική βόμβα.

6. Δεν αναγνωρίζω πια ούτε εμένα, ούτε τον άνθρωπο που αγάπησα κάποτε.

Κανένας από τους δύο συντρόφους δεν εξελίσσεται προσωπικά σαν άτομο μέσα στο γάμο, ενώ το εσωτερικό δέσιμο στο ζευγάρι μένει σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης ,τα παιχνίδια του μυαλού (mind games) και οι στρατηγικές αντικαθιστούν την αλληλοεκτίμηση ,την ενσυναίσθηση και τον εκατέρωθεν θαυμασμό. Οι σύντροφοι εφόσον δεν τροφοδοτούν μέσα από τη σχέση και τον εαυτό τους την αυτοαξία, την αποζητούν πολλές φορές σε κάποιο τρίτο πρόσωπο ή ένας από τους δύο παραδίνεται στο να βρίσκεται σε σχέση ψυχικής εξάρτησης από τον άλλο με αποτέλεσμα να χάνει τον εαυτό του.

7. Νιώθω ότι βιώνω αληθινές στιγμές ευτυχίας όταν δεν είμαστε μαζί.

Και ενώ από την αρχή ήμασταν αχώριστοι σε βαθμό κακουργήματος και δεν μας ενδιέφερε και τόσο να διατηρήσουμε το κομμάτι της προσωπικής μας αυτονομίας, τελικά όχι μόνο αναζητήσαμε ατομικές στιγμές , αλλά προσπαθούμε να βρούμε ή και να δημιουργήσουμε ακόμα, ευκαιρίες να υπάρξουμε μόνοι και να αλληλεπιδράσουμε σε ατομικό επίπεδο και όχι σαν ζευγάρι. Το συνέχεια μαζί μοιάζει να μας κόβει σιγά σιγά το οξυγόνο .

Με δεδομένο ότι αναγνωρίσαμε τις δυσλειτουργίες του γάμου μας και έχοντας επανορθωτική διάθεση απέναντι στην μεταξύ μας σχέση και όχι μια ανάγκη αποκατάστασης του αισθήματος δικαίου (αναζητώ κάποιον να μου επιβεβαιώσει ότι εγώ είμαι ο σωστός μεταξύ των δύο) , τίθεται το ερώτημα, αξίζει να απευθυνθώ σε κάποιον ειδικό για να ξεπεραστούν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε;

Πριν απαντηθεί το προηγούμενο ερώτημα ας φανταστούμε τον γάμο μας σαν έναν πραγματικό «ασθενή», που εμείς και ο σύντροφός μας τον φέρνουμε ενώπιον ενός «ιατρού», και γεμάτοι αγωνία στο βλέμμα (όπως και στις ταινίες) απευθυνόμαστε στον θεραπευτή , ο οποίος μόλις τον έχει εξετάσει και τον ρωτάμε «θα ζήσει γιατρέ μου;» .

Η απάντησή σοκαριστικά αποκαλυπτική , σε σημείο που αρκετοί από εμάς να μην είμαστε πάντα έτοιμοι να την αποδεχθούμε και γι αυτό να θεωρούμε τον ιατρό μάλλον ακατάλληλο για τον «ασθενή» μας . Και αυτό γιατί ο ιατρός απάντησε με πάσα ειλικρίνεια πως η θεραπεία αυτού του ασθενούς δεν βρίσκεται στα δικά του χέρια, αλλά στα δικά τους, και πως η ίαση δεν θα βρει χώρο να επισυμβεί , αν κανείς από τους δυο δεν βρει του κουράγιο να αναγνωρίσει το δικό του κομμάτι ευθύνης και θετικής συμβολής στην τωρινή κρίσιμη κατάσταση του «υπό θεραπεία» γάμου.

Εύκολα λοιπόν μπορεί να αντιληφθεί κανείς πως η επιλογή ενός ζευγαριού να απευθυνθεί σε έναν σύμβουλο γάμου με στόχο να εξομαλυνθούν τα προβλήματα και το μεταξύ τους χάσμα είναι όχι μόνο άξια επαίνου, αλλά και ενδεικτική του ενδιαφέροντος που δείχνουν οι σύντροφοι ο ένας για τον άλλο, την ίδια τους τη σχέση αλλά και την κοινή τους πορεία.

Το αποτέλεσμα όμως αυτής της επιλογής , είναι κάτι που κανείς εκτός του ζευγαριού δεν μπορεί να ελέγξει ή να εγγυηθεί, καθώς η από κοινού αφοσίωση, υπομονή, και δέσμευση στο θεραπευτικό πλαίσιο, είναι απαραίτητα στοιχεία για την επιτυχία καθώς και η εκατέρωθεν διάθεση το «εγώ» να ξανασυστηθεί με το «εμείς» χωρίς να υποκρίνεται ή να καταπιέζεται, αλλά να συνεκπαιδευτεί στο πώς να ξεδιπλώνεται αυθεντικά προς τα έξω σε μια σχέση συνεργασίας με το «εμείς» που το εξελίσσει και δεν το αφήνει σε καμία περίπτωση στάσιμο.

Επομένως, ναι, ένας σύμβουλος γάμου μπορεί να συμβάλει τα μέγιστα στην διάσωση ενός γάμου, υπό τον όρο ότι οι σύντροφοι επιθυμούν πραγματικά να παραμείνουν μαζί και να επενδύσουν χρόνο και ενέργεια στο πως μπορούν να ενισχύσουν θετικά κάθε πτυχή του γάμου τους που χρειάζεται να λειτουργήσει με διαφορετικό τρόπο.

To άρθρο Γάμος σε κρίση... μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Και σε ποιόν δεν αρέσει η ποιότητα, η πολυτέλεια, τα επώνυμα ίσως ρούχα, υποδήματα και αξεσουάρ. Μάλιστα πολλοί από μας λαχταράμε ν’ αποκτήσουμε επώνυμα ήδη, αλλά πολλές φορές ο οικονομικός μας προϋπολογισμός θέτει ένα τεράστιο απαγορευτικό μέσα μας, με αποτέλεσμα να σκεφτόμαστε δεν μπορώ να έχω αυτή την πανάκριβη επώνυμη τσάντα , αυτά τα υπέροχα αλλά πανάκριβα παπούτσια κ.λ.π .

Και συνήθως μένουμε με ένα μεγάλο απωθημένο ή θυσιάζουμε άλλες ζωτικής σημασίας ανάγκες μας, προκειμένου ν΄ αποκτήσουμε το πολυπόθητο προϊόν, γιατί μέσα μας η απόκτησή του σημαίνει ταυτόχρονα και την αναβάθμιση της προσωπικής μας αξίας. Σαν να αναμένουμε δηλαδή ότι φορώντας ή χρησιμοποιώντας μια συγκεκριμένη μάρκα, αυτόματα θα ανέβει και η προσωπική μας αξία.

Στην πραγματικότητά όμως η ποιότητα, η πολυτέλεια και ο πλούτος είναι μια κατάσταση που βιώνεται πρώτα εσωτερικά και έπειτα δημιουργείται στην πραγματικότητα που ζούμε. Πρώτα δηλαδή ενυπάρχει μέσα μας και έπειτα εκφράζεται στον υλικό φυσικό κόσμο που ζούμε και δραστηριοποιούμαστε μέσω των επιλογών μας. Για να γίνει αυτό οφείλουμε να έχουμε εναρμονιστεί πρώτα με την δική μας αξία, με την αντίληψη της μοναδικότητάς μας και έπειτα με την αξία της εκάστοτε αγαπημένης μας μάρκας προϊόντων ή υπηρεσιών.

Για παράδειγμα, έστω ότι επιθυμείς διακαώς ένα επώνυμο ζευγάρι παπούτσια, δεν μπορείς να νιώθεις τα παπούτσια ή το brand των παπουτσιών μεγαλύτερης αξίας από τη δική σου και ότι φορώντας τα θα καταφέρεις να λάβεις την αξία που δεν έχεις, ότι δηλαδή η μάρκα των παπουτσιών είναι εκείνη που θα σε κάνει να φαίνεσαι ξεχωριστός και αξιόλογος. Δεν είναι η επώνυμη αυτή μάρκα που έρχεται να δώσει αξία σε σένα, αλλά εσύ ο ίδιος είσαι πρώτα υψηλής αξίας άνθρωπος και ως εκ τούτου δίνεις αξία στο brand με το να το επιλέγεις. Στην αντίθετη περίπτωση αντί να βγάζεις εσύ βόλτα τα παπούτσια φορώντας τα, βγαίνουν τα επώνυμα παπούτσια βόλτα περιφέροντας έναν αγνώστου αξίας άνθρωπο.

Αυτό είναι και το σκεπτικό σχεδόν όλων των μεγάλων επώνυμων οίκων μόδας, προϊόντων τεχνολογίας κ.α , οι οποίοι επενδύουν και αναζητούν την καλύτερη ομάδα συνεργατών ώστε να παράξουν υψηλής αξίας προϊόντα προορισμένα για ξεχωριστούς και υψηλής αξίας ανθρώπους.

Αξιολόγησε πρώτα υψηλά τον εαυτό σου, αγάπησε την μοναδικότητά σου, την δική σου επώνυμη ταμπέλα και μετά δώσε αξία και προτίμηση σε μια πολυτελή μάρκα.

To άρθρο H επώνυμη μοναδική μάρκα του εαυτού σου μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Όλοι όσοι έχουμε την εμπειρία μίας μακροχρόνιας σχέσης γνωρίζουμε ότι η διατήρηση της, το να κρατηθεί η φλόγα της, δεν είναι ούτε εύκολο, ούτε αυτονόητο. Και δεν αρκεί να προσπαθεί μόνο ο ένας σύντροφος για να διατηρηθεί μια σχέση ζωντανή, ζεστή και λειτουργική.

Τα 5 βασικά βήματα που ακολουθούν, αν και μοιάζουν απλά και προφανή ( ωστόσο δεν είναι -στην πράξη αποδεικνύονται δυσκολότερα απ’ ότι θα νόμιζε κανείς ) είναι σημαντικό να ακολουθούνται και από τα δύο μέρη ενός ζευγαριού. Αν συμβεί κάτι τέτοιο ίσως και μόνο η αμοιβαιότητα της προσπάθειας να αρκεί.

Βήμα πρώτο:

Εμπιστευτείτε! Αυτό είναι το βασικότερο, είναι πάνω απ’όλα.

Αν υποθέσουμε ως αυτονόητη την αγάπη σε ένα ζευγάρι, τότε ο βασικός πυλώνας για να στηριχθεί είναι η εμπιστοσύνη.

Παίρνω εμπιστοσύνη σημαίνει ”αναπνέω”, αφήνομαι, ”λύνομαι”, δεν ντρέπομαι, δεν φοβάμαι, είμαι ο εαυτός μου,

νοιώθω ότι είμαι αποδεκτός, είμαι αυθεντικός… Συνθήκες απαραίτητες και ευεργετικές για να αναπτυχθεί μια σχέση απρόσκοπτα και ειλικρινά.

Βήμα δεύτερο:

Περιορίζω την κριτική (ιδίως για τα λιγότερο σημαντικά ζητήματα).

Δεν μπορούμε ούτε χρειάζεται να αλλάξουμε τον άλλο. Πρέπει να μπορέσουμε να αποδεχτούμε τον άλλον ως έχει-με τα καλά του και τα κακά του- αλλιώς καλύτερα και για τους δύο να αποχωρήσουμε. Εξάλλου το ίδιο ισχύει και για τον εαυτό μας: θέλουμε να μας αγαπάνε γι’αυτό που είμαστε κι όχι γι’ αυτό που μας θέλουνε, θέλουμε την αγάπη και τον θαυμασμό κι όχι την κριτική και την επίκριση του άλλου.

Βήμα τρίτο:

Δώστε χώρο στις προσωπικές σας ανάγκες.

Με τον καιρό μέσα σε μια σχέση αναδύεται η ανάγκη για προσωπικό χώρο και χρόνο. Κάποιοι φοβούνται να το παραδεχτούν και να το φροντίσουν. Όμως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κάτι κακό ή απειλητικό σ’ αυτό – οπότε ας το απενοχοποιήσουμε, χωρίς να αγωνιούμε ότι έτσι αναιρείται η αγάπη μας για τον άλλον.

Βήμα τέταρτο:

Ζητήστε συγνώμη.

Αντισταθείτε στην εγωιστική παρόρμηση ότι για όλα φταίει ο άλλος. Ποτέ εξάλλου δεν φταίει μόνο ένας. Κάντε το πρώτο βήμα εσείς διευκολύνοντας την κατάσταση (θα εκπλαγείτε από την ανταπόκριση που θα λάβετε)

Βήμα πέμπτο:

Εκφράστε τα συναισθήματά σας.

Μια καλή κουβέντα, μια αγκαλιά, ένα φιλί, μια έκφραση αγάπης, ένα ”σ’ αγαπώ”, είναι πάντα ο καλύτερος τρόπος να δείξουμε την φροντίδα μας και το νοιάξιμο μας για τον άλλον. Ποτέ δεν  περισσεύουν και ποτέ δεν είναι αρκετά. Η συναισθηματική ένωση, μαζί με την πνευματική και τη σαρκική, αθροίζουν το νόημα μιας ολοκληρωμένης σχέσης. Και για όσους έχουν την ”ευλογία” σ’ αυτήν την συνθήκη προστίθενται και τα παιδιά…

To άρθρο Ένας σύμβουλος γάμου γράφει για την εγωιστική παρόρμηση: «Για όλα φταίει ο άλλος!» μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Πόσες φορές δεν έχουμε αναρωτηθεί: Γιατί μας πληγώνουν; Γιατί τους αφήνουμε να μας πληγώσουν; Γιατί τους επιτρέπουμε να απομακρυνθούμε από τον καλό μας, πραγματικό εαυτό μας; Έναν εαυτό που παλεύουμε, προσπαθούμε να είναι ευτυχισμένος και πλήρης… Έναν εαυτό που δεν θέλουμε να του αφαιρέσουμε «κομμάτια» του.

Τί μπορούμε να κάνουμε ώστε να το αποτρέψουμε; Τι χρειάζεται να κάνουμε για να μην πληγωνόμαστε, ώστε να σταματήσουμε την προσωπική απαξίωση και την αλλοτρίωση μας και να ξαναγυρίσουμε στις βασικές μας αξίες;

• Αρχικά, πρέπει να κάνουμε προσπάθειες για να αγαπήσουμε εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας. Εμείς οι ίδιοι είμαστε η βάση μας, το στήριγμα μας, η αφετηρία μας για το δύσκολο ταξίδι της απαγκίστρωσης. Όσοι μας πληγώνουν δεν αξίζουν να βρίσκονται κοντά μας, πλάι μας. Δεν μας αξίζει να συναναστρεφόμαστε άτομα τα οποία δεν μας σέβονται, μας καταστρέφουν την αυτοεκτίμηση μας, και εντέλει δεν μας αγαπούν!
• Τα άτομα που μας πληγώνουν, έχουν ως προτεραιότητα να εξυπηρετήσουν τον εαυτό τους, τα δικά τους θέλω, αξίες και πιστεύω με τρόπο πονηρό και ραδιούργο. Πρόκειται για άτομα βαθύτατα εγωιστικά. Είναι ανήμποροι  να δημιουργήσουν μια σχέση που να στηρίζεται  στην εμπιστοσύνη και το σεβασμό.
• Όσοι μας πληγώνουν είναι άνθρωποι που γνωρίζουν να μιλούν κυρίως υποτιμητικά, αγενέστατα και σε υψηλό τόνο. Προσβάλουν την ύπαρξη μας, μπλοκάρουν την επικοινωνία καθώς δεν βασίζεται στο διάλογο και δημιουργούν ένα κλίμα ανασφάλειας και τρομοκρατίας.
• Θέλει να πιστέψουμε στον εαυτό μας, που πρόσκαιρα μπορεί να τον έχουμε «χάσει» . Για αυτό τον λόγο, χρειάζεται να δείξουμε θάρρος και εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μας και στις αξίες μας. Θέλει να μπορούμε να πούμε «ΟΧΙ» σε ότι προσβάλει την αξιοπρέπειά μας, ώστε να μην μπορούν να μας βλάψουν.

Τελικά οφείλουμε να αναρωτηθούμε: Τι πιστεύουμε για τον εαυτό μας; Αξίζουμε να μας αγαπάνε, να μας σέβονται; Και φυσικά αξίζουμε! Τότε για ποιο λόγο να επιτρέπουμε να μας πληγώνουν και να μας δημιουργούν αισθήματα κατωτερότητας;

To άρθρο Όσοι μας πληγώνουν… Όσα μας προσβάλουν… μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Συχνά συναντώ γονείς αναστατωμένους με τα έφηβα παιδιά τους. Ανήσυχα ρωτούν για όσα τους απασχολούν, ψάχνοντας αγωνιωδώς μια λύση στα προβλήματα τους: Κυρίως θέματα συμπεριφοράς των παιδιών σε σχέση με τους ίδιους, άλλες φορές με τους συμμαθητές ή τους φίλους τους… Θέματα που αφορούν το διαδίκτυο, άλλες περιστασιακές ή πιο μόνιμες καταχρήσεις, το διάβασμα και ο επαγγελματικός προσανατολισμός και πολλά άλλα… Αγωνίες τέκνων παιδεύουσι γονείς… Όμως τι να πει κανείς για όλα αυτά; Σίγουρα δεν είναι πάντα απλές οι απαντήσεις και ούτε οι λύσεις των γρίφων εύκολες. Σίγουρα συχνά οι γονείς έχουν δίκιο να ανησυχούν, έχουν σωστά καταλάβει την ύπαρξη και τη διάσταση ενός προβλήματος.

Παρ’ όλα αυτά αναρωτιέμαι :  Που πήγε η ανάμνηση της δικής μας εφηβείας; Που πήγε η επίγνωση της δικής μας τρέλας; Όλοι οι γονείς πέρασαν κατευθείαν από την παιδικότητα στην ενηλικίωση – δεν πέρασαν εφηβεία; Δεν θυμούνται πως ήταν για τους ίδιους εκείνη  η περίοδος, πως ήταν με τους δικούς τους γονείς και πως ήταν εκείνοι μαζί τους; Δεν θυμούνται τις τρέλες, τα λάθη, τα πάθη και τα «μάθη» τους; Και αν τελικά δεν θυμούνται, τι ωραία που θα ήταν να θυμηθούν! Πόσο πολύ θα ανακούφιζε! Πόσο θα εξισορροπούσε την αγωνία τους σε μια πραγματικότητα, αναπόφευκτη και ίσως αν το καλοσκεφτούμε… γοητευτική. Γιατί η εφηβεία είναι μία και μοναδική. Ένα μοναδικό μονοπάτι για να περάσουμε στην ενήλικη ζωή, αφήνοντας πίσω μας τον εαυτό μας παιδί. Μια επανάσταση (η οποία αν δεν είναι, θα έπρεπε να είναι…), που «πρέπει» να συμβεί.

Ας καλωσορίσουμε την εφηβεία (ακόμα και την πρώιμη ) των παιδιών μας. Ας την καμαρώσουμε. Ας την διασκεδάσουμε και πάνω απ’ όλα ας μην τη φοβηθούμε. Γιατί τότε άθελα μας ρίχνουμε λάδι στη φωτιά της πρόκλησης τους. Χρειάζεται μια υπερβατική προσέγγιση ,εκ μέρους των γονιών, η στάση των παιδιών.  Χρειάζεται ψυχραιμία και υπομονή – όσο αυτά «φωνάζουν» τόσο εμείς να ακούμε. Σαν τον Οδυσσέα, δεμένοι στο κατάρτι, ούτε να ξεφεύγουμε, ούτε να υπεκφεύγουμε. Εκεί παρόντες, δίπλα τους. Καμαρώνοντας τα, στηρίζοντας τα,  μιλώντας τους, αλλά πάνω απ’ όλα ακούγοντας τα.

Η εφηβεία είναι γοητευτική (και γιατί όχι να υποκύψουμε στην γοητεία της) αλλά μην ξεχνάτε ότι ένας γονιός με αυτοπεποίθηση είναι εξίσου γοητευτικός για τα παιδιά του!

—

Ο Γιάννης Ξηντάρας είναι Ψυχολόγος-Παιδοψυχολόγος στο Περιστέρι, τ.συνεργ. στο Νοσοκομείο Παίδων “Αγία Σοφία”, μέλος της Ελληνικής Εταιρίας Εφηβικής Ιατρικής και του Ευρωπαϊκού Συλλόγου Ψυχοθεραπείας. Απόφοιτος Ε.Κ.Π.Α, επιστημονικός υπεύθυνος στο Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης “Επαφή”.

To άρθρο Γονείς αναστατωμένοι με τα έφηβα παιδιά τους. Τι μας συμβουλεύει ένας παιδοψυχολόγος... μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.