Τα τελευταία χρόνια, ο αθλητισμός δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως μέσο σωματικής ενδυνάμωσης, αλλά ως ισχυρός ρυθμιστής της ψυχικής λειτουργίας. Η συστηματική άσκηση έχει συσχετιστεί με μείωση των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης, βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας και ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας (Rebar et al., 2015· Schuch et al., 2016).

Ωστόσο, η επίδραση της άσκησης δεν είναι απλώς βιοχημική. Δεν αφορά μόνο τις ενδορφίνες ή τη σεροτονίνη. Αφορά τη συνολική οργάνωση της ψυχικής εμπειρίας.

Βιολογικοί Μηχανισμοί: Ρύθμιση Άγχους και Διάθεσης

Η αερόβια άσκηση έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη δραστηριότητα του άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–επινεφριδίων (HPA axis), ο οποίος σχετίζεται με τη χρόνια έκκριση κορτιζόλης και το στρες (Hamer & Steptoe, 2007). Παράλληλα, αυξάνει τα επίπεδα BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor), που σχετίζεται με τη νευροπλαστικότητα και την ανθεκτικότητα του εγκεφάλου (Erickson et al., 2011).

Μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι η συστηματική άσκηση μπορεί να έχει συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα με ήπιες φαρμακολογικές παρεμβάσεις σε περιπτώσεις ήπιας έως μέτριας κατάθλιψης (Schuch et al., 2016).

Η άσκηση, επομένως, δεν είναι απλώς «καλή για τη διάθεση». Λειτουργεί ως ρυθμιστής του νευροβιολογικού στρες.

Ψυχολογικοί Μηχανισμοί: Δομή και Ταυτότητα

Πέρα από τη βιολογία, ο αθλητισμός προσφέρει κάτι εξίσου σημαντικό: δομή.

Η θεωρία της αυτοπροσδιοριζόμενης παρακίνησης (Self-Determination Theory) υποστηρίζει ότι η ψυχική ευεξία ενισχύεται όταν ικανοποιούνται τρεις βασικές ανάγκες: αυτονομία, ικανότητα και σύνδεση (Deci & Ryan, 2000). Ο αθλητισμός, όταν οργανώνεται σωστά, ενισχύει και τις τρεις:

• ο αθλητής βιώνει πρόοδο (ικανότητα)

• έχει προσωπικό στόχο (αυτονομία)

• ανήκει σε ομάδα ή κοινότητα (σύνδεση)

Αυτό δημιουργεί μια συνεκτική ταυτότητα, ιδιαίτερα κρίσιμη στην εφηβεία και σε περιόδους ζωής με αποδιοργάνωση ρόλων.

Άσκηση και Γνωστική Λειτουργία

Η συστηματική άσκηση έχει επίσης συσχετιστεί με βελτίωση της εκτελεστικής λειτουργίας, της συγκέντρωσης και της μνήμης εργασίας (Hillman et al., 2008). Σε εφήβους και νέους ενήλικες, η φυσική δραστηριότητα σχετίζεται με καλύτερη σχολική απόδοση και μειωμένη παρορμητικότητα (Singh et al., 2012).

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιβάλλοντα υψηλής πίεσης, όπου η γνωστική κατάρρευση συχνά προηγείται της συναισθηματικής.

Όρια και Παρεξηγήσεις

Η άσκηση δεν αποτελεί πανάκεια. Σε περιπτώσεις σοβαρής κατάθλιψης, τραυματικών εμπειριών ή ψυχιατρικών διαταραχών, δεν υποκαθιστά την κλινική αξιολόγηση και την εξειδικευμένη θεραπεία.

Επιπλέον, όταν μετατρέπεται σε μέσο αποφυγής ή καταναγκασμού, μπορεί να λειτουργήσει αντίστροφα, ενισχύοντας τον έλεγχο και την αυτοτιμωρία (Hausenblas & Downs, 2002).

Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι απλώς η άσκηση, αλλά η σχέση του ατόμου με αυτήν.

Συμπέρασμα

Ο αθλητισμός, όταν εντάσσεται σε ένα δομημένο και νοηματοδοτημένο πλαίσιο, λειτουργεί ως ρυθμιστής της ψυχικής λειτουργίας. Δεν ενισχύει μόνο τη διάθεση, αλλά οργανώνει την ταυτότητα, μειώνει τη βιολογική αντίδραση στρες και βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία.

Η άσκηση δεν θεραπεύει από μόνη της.
Αλλά δημιουργεί έδαφος πάνω στο οποίο η ψυχική σταθερότητα μπορεί να στηριχθεί.

Βιβλιογραφία

• Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and self-determination. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.

• Erickson, K. I., et al. (2011). Exercise training increases size of hippocampus and improves memory. PNAS, 108(7), 3017–3022.

• Hamer, M., & Steptoe, A. (2007). Association between physical fitness and stress responses. Psychosomatic Medicine, 69(7), 660–666.

• Hausenblas, H. A., & Downs, D. S. (2002). Exercise dependence: A systematic review. Psychology of Sport and Exercise, 3(2), 89–123.

• Hillman, C. H., et al. (2008). Be smart, exercise your heart. Nature Reviews Neuroscience, 9, 58–65.

• Rebar, A. L., et al. (2015). A meta-meta-analysis of physical activity and depression. Health Psychology Review, 9(3), 366–378.

• Schuch, F. B., et al. (2016). Exercise as treatment for depression. Journal of Psychiatric Research, 77, 42–51.

• Singh, A., et al. (2012). Physical activity and academic performance. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 166(1), 49–55.

To άρθρο Ο Αθλητισμός ως Ρυθμιστής της Ψυχικής Λειτουργίας: Τι Λέει η Έρευνα μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Κάθε μέρα, διαπιστώνω πόσο δύσκολη είναι η φιλία μεταξύ των γυναικών. Κάθε ημέρα θα διαπιστώσω πως οι σχέσεις μεταξύ γυναικών είναι αρκετά επιρρεπείς στη διάλυσή τους.

Όπως και ότι  είναι αρκετά δύσκολο να δημιουργηθεί μία στενή σχέση μεταξύ τους η οποία θα είναι χτισμένη στην ειλικρίνεια και το σημαντικότερο: μία σχέση η οποία θα διαρκέσει στο χρόνο.

Δε λέω πως είναι ακατόρθωτο, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που όντως μία γυναικεία φιλία στάθηκε μέσα στο χρόνο; μιλάμε για ένα φαινόμενο που συναντάται πάρα πολύ συχνά στο μεγαλύτερο του βαθμό.

Είναι ένα λυπηρό γεγονός, οι γυναίκες να είναι βαθιά ανταγωνιστικές μεταξύ τους.

Η μία πάντοτε θα φθονήσει την άλλη επειδή μπορεί να είναι πιο εξωστρεφής, πιο όμορφη, πιο εκδηλωτική, το οτιδήποτε.  Οι γυναίκες λόγω θέσης και φύσης, μπορούν περισσότερο να βάφονται, να παρεμβαίνουν στην εμφάνισή τους όπως και να φοράνε περισσότερα ρούχα, έχουνε μεγαλύτερες πιθανότητες να φθονούν η μία την άλλη (διότι ο άνδρας τι θα ζηλέψει από έναν άλλο άνδρα; Το καινούργιο του φόρεμα, τα μαλλιά του, το άρωμά του, δεν έχει και πολλά να ζηλέψει και σε πρακτικό επίπεδο).

Είναι δύσκολο να δημιουργήσεις μία φιλία (ή οποιαδήποτε σχέση με άλλη γυναίκα) και να διαρκέσει μέσα στο χρόνο μα, κυρίως, να είναι αληθινή και να μην κρύβει εντός της φθόνο και ανταγωνιστική διάθεση.

Γιατί οι γυναίκες είναι τόσο ανταγωνιστικές η μία προς την άλλη;

Φταίει ο πολλαπλός τους ρόλος μέσα σε μία απαιτητική κοινωνία που διαρκώς απαιτεί από αυτές να είναι όμορφες, έξυπνες, ικανές σε όλα, στα πάντα;

Ευθύνεται το γεγονός πως η γυναίκα του σήμερα επιτελεί τόσους σημαντικούς ρόλους και δυσανασχετεί, όταν αισθάνεται πως κάποια ίσως τα καταφέρνει καλύτερα;

Φταίει μήπως και η ίδια η ανταγωνιστική τους φύση;

Μάλλον ο λόγος είναι όλες οι παραπάνω αιτίες.

Καμία γυναίκα δε θα έπρεπε να φθονεί καμία άλλη γυναίκα. Διότι θα έπρεπε να γνωρίζει πως η καθεμία –όπως και ο κάθε άνθρωπος φυσικά- είναι μοναδικός.

—

Η Μαρία Σκαμπαρδώνη είναι δημοσιογράφος, αρθρογράφος, αθλήτρια πολεμικών τεχνών και πάνω από όλα, ένας άνθρωπος που προσπαθεί μέρα με τη μέρα να γίνεται καλύτερος!

Μέσω της γραφής της επικοινωνεί τις εμπειρίες τις με σκοπό πρωτίστως τη δική της αυτοβελτίωση.

To άρθρο Πόσο δύσκολη υπόθεση είναι η γυναικεία φιλία, μια άποψη μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Ο γάμος είναι η τελετουργική κορύφωση μιας σχέσης. Το επίσημο άνοιγμά της στην κοινωνία: Το ζευγάρι ενώπιον θεού και ανθρώπων δεσμεύεται πίστη και αφοσίωση. Και μετά ακολουθεί ο έγγαμος βίος. Συχνά μια φυλακή, ένας εγκλωβισμός για δυο ανθρώπους, όταν δεν καταφέρνουν να συμβιώσουν αρμονικά. Αντιθέτως όσα ζευγάρια πετυχαίνουν την αρμονική συμβίωση μας βεβαιώνουν ότι είναι υπέροχο. Σαν το καλό κρασί που όσο παλιώνει τόσο καλύτερο γίνεται.

Τι κάνει όμως το κρασί να παλιώνει με επιτυχία; Τι κάνει τον χρόνο σύμμαχο αντί για εχθρό;

Μικρές οδηγίες για μεγάλα αποτελέσματα.

1.  Το ανδρόγυνο πρέπει να μάθει να συμβιβάζεται. Ο ένας να ακούει τον άλλο και όχι ο καθένας να εμμένει στην θέση του. Μόνο όταν βρεθεί το σημείο του συμβιβασμού επέρχεται η ισορροπία.

2. Να προσεγγίσουν ο ένας τις συνήθειες του άλλου. Μπορεί να είχαν συνηθίσει διαφορετικά, όμως ο καθένας αν ξεκολλήσει από τα στερεότυπα και τις βολές του θα δει πόσα πολλά μπορεί να πάρει από τον άλλον.

3. Να κάνουν πράγματα από κοινού. Μια βόλτα, μια εκδρομή, ακόμη και μια ταινία στην τηλεόραση ή ένα ποτό στο μπαλκόνι, δημιουργεί δεσμό μέσα στην ρουτίνα της καθημερινότητας.

4. Να κάνουν πράγματα ξεχωριστά. Δεν είναι καθόλου κακή ιδέα ο κάθε σύντροφος να έχει λίγο προσωπικό χρόνο μέσα στην εβδομάδα για να τον αφιερώσει όπως θέλει. (προσοχή χρειάζεται μέτρο, αλλιώς ελλοχεύει η απομόνωση).

5. Να φροντίζουν την ερωτική τους ζωή. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η επανάληψη καταντάει το σεξ βαρετό, όμως αυτοί ίσως αγνοούν ότι η επανάληψη είναι αυτή που επιτρέπει να χτίσεις σπουδαία οικοδομήματα.

6. Σεβαστείτε τις πατρικές οικογένειες των συντρόφων σας. Ας μην λησμονούμε, ότι ο δικός μας πεθερός και πεθερά είναι ο πατέρας και η μάνα που γέννησαν τον σύντροφό μας και προφανώς η αγάπη προς τον γονιού είναι αδιαπραγμάτευτη.

7. Μην αφήνετε τα σώματά σας παραμελημένα. Η σιλουέτα, η καθαριότητα, το στυλ… ποτέ δεν χορταίνουμε να θαυμάζουμε αυτό που αγαπάμε. Το ίδιο θέλει και ο σύντροφός μας!

Οι σχέσεις δεν είναι ούτε δεδομένες, ούτε αυτονόητες, θέλουν φροντίδα.

Αν φροντίσουμε την σχέση μας αυτή θα μας το ανταποδώσει πολλαπλάσια!

—

Ο Γιάννης Ξηντάρας είναι Ψυχολόγος-Σύμβουλος Γάμου, απόφοιτος Πανεπιστημίου Αθηνών και Strathclyde University. Μέλος του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων και της Ελληνικής Προσωποκεντρικής και Βιωματικής Εταιρείας, επιστημονικός υπεύθυνος στο Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης “Επαφή”.

To άρθρο Οδηγός (επι)βίωσης για παντρεμένα ζευγάρια μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Η αγάπη είναι πάνω απ’όλα! Να βρει κανείς την αγάπη στον άλλον είναι ευτυχία… Να αγαπήσει και να αγαπηθεί, να δώσει και να δοθεί σε μία σχέση, σχέση ζωής. Αναρωτιέμαι λοιπόν: Άν δεν αγαπήσουμε τον εαυτό μας, το σώμα μας, την ψυχή μας, τις αδυναμίες μας, πως μπορεί  να μας αγαπήσει κάποιος άλλος; Τι θα σήμαινε στα αλήθεια μία αγάπη σαν κι αυτή;

Ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά: Το να έχουμε ανάγκη έναν άνθρωπο, να μας δέχεται και να μοιραζόμαστε μαζί του τα πάντα δεν υποδεικνύει αδυναμία, ούτε είναι κακό πράγμα. Όμως για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο, πρέπει πρώτα να νιώσουμε καλά με τον εαυτό μας και να περιμένουμε να αγαπηθούμε για όλα αυτά που ήμαστε και αξίζουμε και όχι να ψάχνουμε κάποιον να μας αγαπήσει για να νιώσουμε καλά.

Όταν ήμαστε καλά με τον εαυτό μας τότε μπορούμε να μοιραστούμε τα θετικά συναισθήματα που ήδη νιώθουμε, να δώσουμε αγάπη ”σαν κι αυτή που ήδη νιώθουμε…” Στην αντίθετη περίπτωση όμως, στην περίπτωση που δεν έχουμε εμείς μάθει να αγαπάμε τον εαυτό μας, η συναισθηματική συναλλαγή στην σχέση δεν είναι ασφαλής… 

Άν ο σύντροφος μας νιώθει ότι δίνει αλλά δεν παίρνει, αισθάνεται την ανασφάλεια και την συναισθηματική ανεπάρκεια του συντρόφου και επέρχεται σύγκρουση. Ακόμα και αν βρεθεί ο “ιδανικός-ή” σύντροφος που θα νιώθει την ανάγκη να φροντίζει κάποιον για τη δική του προσωπική ευχαρίστηση, η σχέση είναι καταδικασμένη να μην κρατήσει πολύ. Γιατί καλώς ή κακώς κάποια στιγμή οι “αδυναμίες” βγαίνουν στην επιφάνεια από τις δύο πλευρές  και στο τέλος μένουν μόνο τα συναισθήματα του θυμού, της απογοήτευσης και της προδοσίας…

Ο άνθρωπος λοιπόν, που αγαπάει τον εαυτό του, ψάχνει κάποιον να μοιραστεί την χαρά της ζωής και να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της σχέσης του χωρίς ταμπού και κόμπλεξ. Αυτό θα του κάνει ευκολότερη την ζωή, στην συνύπαρξη του μαζί με τον άλλο. Έτσι ξανά και ξανά γυρνάμε στο ίδιο συμπέρασμα, την ίδια διαπίστωση: Να μάθουμε να αγαπάμε αυτό που είμαστε, όλες τις εμπειρίες μας που μας έκαναν σήμερα αυτό που είμαστε… Είναι η πιο ασφαλής οδός για να βρούμε τον άνθρωπο μας, αφού πρώτα αγαπήσουμε και εκτιμήσουμε εμείς τον δικό μας εαυτό.

Αγαπώ αυτό που είμαι σημαίνει αποδέχομαι τον εσωτερικό μου κόσμο, τις σκέψεις μου, τα συναισθήματα μου και τα ελαττώματα μου, χωρίς να κατηγορώ τον εαυτό μου και να δίνω ταυτότητα σε αυτά (”εγώ είμαι ανίκανος, εγώ είμαι λάθος” κλπ.). Γιατί τότε φυσικό επακόλουθο είναι να βλέπουμε τον κόσμο ανάλογα με το πως βλέπουμε τον εαυτό μας…

Δεν νομίζετε ότι ήρθε η στιγμή να αποβάλλουμε τα αισθήματα κατωτερότητας και μειονεξίας που μας βασανίζουν; Όταν γίνει αυτό το σώμα και ο νους μας θα δέχονται την ασφάλεια που εμείς τους προσφέρουμε και δεν θα αναζητούν άσυλο και σωτηρία στην συνεξάρτηση και στα (προβληματικά) αντανακλαστικά της.

Και να θυμάστε είναι ΟΚ να μην είστε τέλειοι! 

To άρθρο Αγαπώ σημαίνει αποδέχομαι μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Η καθημερινή ζωή του καθενός: μία ολόκληρη ιστορία! Ο καθένας “κουβαλάει τον δικό του σταυρό” θα πει κανείς – αλλά και ότι ο καθένας είναι μοναδικός, ανυπέρβλητος!

Ωστόσο μπροστά στις δυσκολίες της καθημερινότητας, της ρουτίνας, συχνά, πολλοί από εμάς λυγίζουν.

Χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε την διαδικασία αυτή, να μην την πάρουμε αψήφιστα, να υπενθυμίζουμε κάθε φορά στον εαυτό μας, τις ανάγκες που έχουμε και να φροντίζουμε –όσο μπορούμε- να τις ικανοποιήσουμε… Δεν μιλάμε για φοβερά πράγματα, δεν μιλάμε για σπίτια, αυτοκίνητα, πολυτέλειες ( βέβαια κι αυτά καλοδεχούμενα είναι, αλλά εδώ δεν μιλάμε γι’ αυτά!).

Πως μπορούμε λοιπόν να φροντίζουμε τον εαυτό μας μέσα στο σύμπαν της καθημερινότητας μας, Τι ελάχιστο μπορούμε να μας προσφέρουμε για να νιώσουμε πιο καλά, πιο θετικά, πιο ευχάριστα;

1. Η ανθρώπινη συναναστροφή: Oι άνθρωποι γύρω μας, όσοι μας αγαπούν κι όσοι εμείς αγαπάμε, είναι ένα στήριγμα. Το γέλιο τους, η καλοσύνη τους, η καλημέρα τους. Ξεκινήστε με μια ζεστή καλημέρα στο/στην σύντροφο σας, στο παιδί σας, στον συνάδελφο σας…
2. Οργανώστε τον χρόνο σας σύμφωνα με τις δυνατότητες σας. Μην αναβάλλετε για αύριο αυτό που μπορείτε να κάνετε σήμερα (έτσι και αλλιώς μπροστά σας θα το βρείτε!) αλλά και μην διστάσετε να μεταθέσετε για αύριο αυτό που δεν προλαβαίνετε να το τελειώσετε σήμερα… Με λίγα λόγια μην πιέζεστε εσείς πιέζοντας τον χρόνο σας!
3. Φροντίστε τον εαυτό σας. Οι μικρές πράξεις καθημερινής υγιεινής έχουν δυσανάλογα μεγάλη σημασία. Ένα ζεστό μπάνιο, μία καθαρή αλλαξιά ρούχα, η αίσθηση της προσωπικής περιποίησης, αναζωογονούν και υπενθυμίζουν την σημασία του εαυτού μας… από εμάς τους ίδιους!
4. Η αξία των γευμάτων δεν είναι μόνο διατροφική. Σημαίνει πολλά περισσότερα μέσα στην ρουτίνα της καθημερινότητας: Oσοι έχουν φάει κρύο φαγητό σε ταπεράκι, ξέρουν! Μην τρώτε λοιπόν, κρύο φαγητό σε ταπεράκι! Toυλάχιστον ξαναζέστανε το! Σημασία δεν έχει μόνο η θερμοκρασία, σημασία έχει η απόδειξη ότι νοιαζόμαστε για τον εαυτό μας, ”η ζεστασιά που θα περιβάλλουμε τον εαυτό μας”, ότι δεν τον παραμελούμε, ότι φροντίζουμε τις μικρές καθημερινές λεπτομέρειες.

Τα παραπάνω 4 σημεία δεν είναι παρά μόνο ενδεικτικά, μπορεί ο καθένας να προσθέσει δεκάδες άλλα δικά του, σε τομείς που τον αφορούν και γνωρίζει καλύτερα: Mην ξεχνάτε ότι πάνω απ’όλα η αξία τέτοιων πράξεων είναι συμβολική και σκοπό έχει να μας υπενθυμίζει με κάθε ευκαιρία την σημασία της ΜΗ παραίτησης σε μία ισοπεδωτική ρουτίνα!

To άρθρο 3+1 οδηγίες προς ενηλίκους για μια αξιοπρεπή καθημερινότητα μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Σκέφτομαι τον κύριο και την κυρία Ρόουζ. Η αλήθεια είναι ότι στην ταινία γελούσαμε, στην πραγματική ζωή όμως… δεν είναι καθόλου έτσι. Τα ζευγάρια που «πολεμάνε» μεταξύ τους υποφέρουν, δεν είναι αστείο, οι ζωές τους χαλάνε και μαζί χαλάει η ποιότητα ζωής και όσων εμπλέκονται στην διαμάχη τους: πρώτα από όλα τα παιδιά και δευτερευόντως οι οικογένειες.

Γιατί όμως τόσο μίσος (ναι, πρόκειται για μίσος!), γιατί τόση βία, τέτοιος αλληλοσπαραγμός; Είναι η δύναμη της αγάπης, η δύναμη της συνήθειας ή μήπως ένας ακραίος εγωισμός που τροφοδοτεί την αντιπαλότητα;

Να σημειώσουμε εδώ ότι ο «πόλεμος» πολλές φορές ενυπάρχει και μέσα στην λειτουργία της ίδιας της οικογένειας- δεν περιμένει να ξεσπάσει μόλις το ζευγάρι χωρίσει. Συχνά μάλιστα οι διαπληκτισμοί, οι φωνές, οι βίαιες αντιδράσεις είναι εντονότερες ανάμεσα στα παντρεμένα ζευγάρια με αποτέλεσμα τα παιδιά να γίνονται σχεδόν καθημερινά μάρτυρες της ενδοοικογενειακής βίας και έτσι, να στιγματίζονται παντοτινά από εικόνες και βιώματα με ανυπολόγιστες συνέπειες για τον ψυχισμό τους.

Πώς μπορεί να επικρατήσει λογική; Πώς γίνεται ένα ζευγάρι να λήξει την σχέση του ειρηνικά και πολιτισμένα χωρίς ακρότητες, χωρίς «πολέμους»;

Η ιστορία των ζευγαριών που χωρίζουν δείχνει ότι η ποιότητα του χωρισμού είναι ανάλογη της ποιότητας της σχέσης που προϋπήρχε. Αν στο ζευγάρι υπήρχε αγάπη και κατανόηση, αλληλοσεβασμός, αποδοχή και ισοτιμία, τότε ακόμη και αν αγεφύρωτες διαφορές οδήγησαν στο διαζύγιο, αυτό θα γίνει με έναν τρόπο που θα αντιστοιχεί σε όσα προηγουμένως είχαν ζήσει. Προφανώς και θα υπάρχει πόνος, το διαζύγιο είναι μια απώλεια, επιφέρει πένθος και στο πένθος πονάμε… Εν τούτοις υπάρχει η αναγνώριση του τέλους, η αποδοχή της λήξης και του αποτελέσματος. Με δυο λόγια η αναγνώριση και η αποδοχή της ατομικότητας του άλλου.

Αντίθετα στα ζευγάρια των οποίων η σχέση και πριν το διαζύγιο ήταν κακή, χωρίς συνεννόηση, χωρίς φροντίδα, χωρίς νοιάξιμο, είναι μάλλον καταδικασμένα να χωρίσουν άσχημα, συντηρώντας και τότε τις κακές συνήθειές τους… με θύματα τόσο τους ίδιους όσο και τα παιδιά τους.

Ο Κος και η Κά Ρόουζ άργησαν να μάθουν τις αξίες του σεβασμού, της αποδοχής και της εμπιστοσύνης. Έπαιξαν και έχασαν, όμως αυτοί ήταν ρόλοι σε μια ταινία. Εμείς που πρωταγωνιστούμε στο έργο της ζωής μας, ας πάρουμε τον ρόλο μας πιο σοβαρά… ας δώσουμε ένα ρεσιτάλ ερμηνείας.

To άρθρο Η ιστορία των ζευγαριών που χωρίζουν (ή... ο πόλεμος των Ρόουζ) μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.