Μιλάμε συνέχεια για τα όρια στις σχέσεις μας με τα παιδιά. ”Να βάζουμε όρια”, ”ξεπέρασε τα όρια”, ”δεν υπάρχουν όρια”, είναι φράσεις που ακούμε σχεδόν καθημερινά. Τελικά όμως είναι τόσο σημαντική αυτή η διαδικασία; Κι αν ναι, γιατί;

Α. Τα όρια μέσα στην οικογένεια λειτουργούν αντίστοιχα όπως και οι νόμοι μέσα στην κοινωνία. 

Προδιαγράφουν κανόνες συμπεριφοράς και βοηθούν τα μέλη της σε μια καλύτερη, ομαλότερη και πιο αποδεκτή προσαρμογή.

Χωρίς κανόνες-νόμους-όρια, ο καθένας θα έκανε ότι ήθελε, θα επικρατούσε ο νόμος του πιο ισχυρού και η κοινωνία θα μετατρεπόταν σε ζούγκλα…

Τα όρια λοιπόν, στηρίζονται στην ιδέα της ισότητας και της δικαιοσύνης, γι’αυτό είναι μια προηγμένη μορφή κοινωνικής και οικογενειακής οργάνωσης.

Β. Όρια = Ασφάλεια. 

Ακόμα κι αν δεν είναι αρεστά στα παιδιά τα όρια προσφέρουν ασφάλεια.

Υπό την έννοια ενός σταθερού περιβάλλοντος όπου η παρουσία του γονιού δεν αμφισβητείτε, ο μπαμπάς και η μαμά μπορεί να φωνάζουν, να απαγορεύουν, να βάζουν όρια, την ίδια στιγμή όμως, ακριβώς αυτό σημαίνει ότι είναι παρόντες, είναι σταθεροί και ασχολούνται με το παιδί…

Γ. Όρια δεν σημαίνει απαραίτητα τιμωρία. 

Όρια είναι ο κανόνας που προϋπάρχει, γι’αυτό είναι σημαντικό κάθε φορά να ξεκαθαρίζεται -τι ισχύει και τι όχι- από πριν στα παιδιά.

Π.χ. πάμε μια βόλτα στην παραλία, είναι τέλη άνοιξης, ο καιρός δεν έχει ζεστάνει καλά καλά, και εξηγούμε από πριν στα παιδιά ότι ”θα πάμε στη θάλασσα αλλά ΔΕΝ θα βουτήξουμε ΓΙΑΤΙ τότε να το ξέρετε, θα φύγουμε”…

Τέλος θα θέλαμε να σημειώσουμε ότι μιας και τα όρια πρέπει να τηρούνται, ας μην φοβόμαστε να είμαστε αυστηροί στην τήρησή τους.

Φροντίστε πρώτα να είστε δίκαιοι στην θέσπισή τους και βεβαιωθείτε ότι είναι για το καλό τον παιδιών σας.

Μια σχέση αγάπης όπως αυτή μεταξύ γονιού και παιδιού, αντέχει τις μικρές απογοητεύσεις (που προσφέρουν τα όρια) και έχει ως αντίβαρο την ασφάλεια και την σταθερότητα που προσφέρουν οι καθαροί κανόνες (και η τήρησή τους).

—

Ο Γιάννης Ξηντάρας είναι Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος, τ.συνεργ. στο Νοσοκομείο Παίδων “Αγία Σοφία”, μέλος της Ελληνικής Εταιρίας Εφηβικής Ιατρικής και του Ευρωπαϊκού Συλλόγου Ψυχοθεραπείας. Απόφοιτος Ε.Κ.Π.Α, επιστημονικός υπεύθυνος στο Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης “Επαφή”.

To άρθρο Μιλώντας για τα όρια στις σχέσεις μας με τα παιδιά μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.

Έχει χυθεί πολύ μελάνι για τη σημασία των ορίων. Έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις, πολλές θεωρίες, πολλές απ’ τις οποίες μεταξύ τους διαφορετικές… Να βάζουμε ή να μην βάζουμε όρια στα παιδιά μας; Να χρησιμοποιούμε ή όχι την τιμωρία; Κι αν ναι, με τι τρόπο; Κι αν όχι, γιατί; Ποιος είναι υπεύθυνος για την τήρηση των ορίων, πόσο σημαντικό είναι και οι δύο γονείς να τα τηρούν εξίσου και να μην ακυρώνουν ο ένας τον άλλον; Ποιος ο ρόλος των παππούδων και των γιαγιάδων σ’ αυτήν την προσπάθεια των γονέων; Ποιος ο ρόλος του σχολείου;

Αυτά και άλλα πολλά τα ερωτήματα που βασανίζουν καθημερινά όλους μας: Όλους όσους μεγαλώνουμε παιδιά, όσους δουλεύουμε με παιδιά, όλους όσους αγαπάμε και νοιαζόμαστε για τα παιδιά…

Στο κείμενο που ακολουθεί θα σταθούμε στα βασικά αναλύοντας κυρίως τον λόγο (και όχι τόσο τον τρόπο) για τον οποίο τα όρια, η τιμωρία και τα συναφή «εργαλεία» διαπαιδαγώγησης, πρέπει να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανατροφή των παιδιών μας, εξίσου σημαντικό μ’ αυτόν της βιολογικής και της πνευματικής τροφής τους.

1. Όρια υπάρχουν παντού. Στην ανθρώπινη φύση, στην ανθρώπινη κοινωνία, στις σχέσεις των ανθρώπων. Η έννοια του «ορίου» είναι συναφής του ανθρώπινου μέτρου. Ο «άνευ ορίων» είναι αμετροεπής!
2. Στην κοινωνία, την καθημερινή ζωή στο σχολείο και αργότερα στην εργασία, στις συναλλαγές, παντού, η παραβίαση των ορίων συνιστά αδίκημα – κυριολεκτικά ή μεταφορικά. Τα παιδιά οφείλουν να γνωρίζουν και να προσαρμόζονται σε αυτή την πραγματικότητα.
3. Η προσαρμογή στους κανόνες βοηθά τα παιδιά αρχικά να προσαρμοστούν στις «νέες καταστάσεις» της ζωής τους (σχολείο, φιλίες…) κατά συνέπεια τους δίνεται η δυνατότητα να προχωρήσουν σε νέες κατακτήσεις : κοινωνικές, γνωσιακές, πνευματικές. Αντιθέτως ένα παιδί με δυσκολίες προσαρμογής (συχνά χωρίς όρια) δυσκολεύεται αναλόγως και στα παραπάνω επίπεδα.

Ας μείνουμε στα βασικά. Στα οποία όμως χρειάζεται οπωσδήποτε (πάντα) να προσθέτουμε και την αξία του γονεϊκού προτύπου σ’ αυτή τη θεώρηση περί όρων : Με δυο λόγια αν εμείς οι γονείς δεν τηρούμε πρώτοι τα όρια που θεσπίζουμε για τα παιδιά, ας μην έχουμε την προσδοκία (ή την απαίτηση…) τα παιδιά να πράξουν αυτό που εμείς παραλείπουμε…!

To άρθρο Το νόημα και η σημασία των ορίων στην διαπαιδαγώγηση μπορείτε να το βρείτε ολόκλληρο στο myPsychology.